Wykres globalnej emisji gazów cieplarnianych z ostatniej dekady oraz emisji na kolejną dekadę według różnych scenariuszy i założeń dotyczących wdrażanych polityk klimatycznych.

Oś pozioma: czas (lata). Oś pionowa: globalna emisja gazów cieplarnianych (miliardy ton równoważnika CO₂).

Linia czarna ciągła oznacza emisje historyczne; linia czarna przerywana gruba to prognozowana globalna emisja według założeń obecnych polityk klimatycznych; linia czarna przerywana cienka to prognozowana emisja po uwzględnieniu bezwarunkowych narodowych planów klimatycznych (NDC); linia czarna kropkowana to prognozowana emisja po uwzględnieniu warunkowych narodowych planów klimatycznych. Linia niebieska pokazuje scenariusze „przestrzelenia” 1,5°C, czerwona zaś scenariusze w których średnia temperatura globalna nie przekroczyła 2°C. Linia brązowa to hipotetyczny scenariusz redukcji emisji, rozpoczętej w 2015 roku, który pozwoliłby na zatrzymanie wzrostu średniej temperatury globalnej na poziomie 1,5°C.

Słupki po prawej stronie pokazują różnicę pomiędzy prognozowaną emisją wynikającą z warunkowych planów klimatycznych, a redukcją emisji konieczną do osiągnięcia trzech celów: 2°C, scenariusza „przestrzelenia” 1,5°C (w którym średnia glzobalna temperatura przekracza półtora stopnia, ale potem spada poniżej tego progu), oraz nieosiągalny już w praktyce scenariusz 1,5°C.

Źródło: raport Emission Gap 2026

W ramach akcji „Wykres na dziś” publikujemy wykresy i inne wizualizacje dotyczące zagadnień związanych ze zmianą klimatu. Mamy nadzieję, że prezentowane przez nas dane stanowić będą punkt wyjścia do szerokiej i opartej na faktach dyskusji na temat globalnego ocieplenia oraz możliwości jego ograniczenia. Akcję prowadzimy we współpracy z Komitetem ds. Kryzysu Klimatycznego Polskiej Akademii Nauk.

Zobacz wszystkie wizualizacje.

Ten wpis sfinansowaliśmy ze środków finansowych pochodzących z 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych przekazanych Fundacji Edukacji Klimatycznej. Dziękujemy!

The post Globalna emisja gazów cieplarnianych od 2015 do 2035 roku według planowanych polityk klimatycznych appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

Przyjrzyjmy się cytatom z raportu i zastanówmy się, na ile są uzasadnione.

Naturalne czynniki sterujące klimatem: czemu nie zawsze jest sens je uwzględniać?

Jest dość naturalne, że w dokumentach dotyczących aktualnej rzeczywistości i działań uwzględnia się takie problemy i zagadnienia, które mają dla nich istotne znaczenie. Wpływ „naturalnych czynników geologicznych lub astronomicznych (np. zmienności aktywności słonecznej), na które nie mamy wpływu” na klimat jest bardzo niewielki w porównaniu z wpływem naszej działalności (przede wszystkim emisji gazów cieplarnianych). Naturalne czynniki geologiczne i astronomiczne działają albo bardzo powoli (jak zmiany orbity ziemskiej, albo ruch płyt kontynentalnych), albo zmieniają się w małym zakresie. Jak bardzo małym, wyjaśniamy m.in. w artykułach Mit: Wzrost średnich temperatur na świecie wynika z przyczyn naturalnych oraz Jak czynniki naturalne i antropogeniczne wpływają na zmienność temperatury planety.

Dawne zmiany temperatury i aktywności słonecznej

UWAGA: TEN CYTAT ZAWIERA NIEŚCISŁOŚCI

„W literaturze wskazuje się, że w okresie ostatnich 2 tys. lat występowały zarówno okresy podwyższonych temperatur (np. ocieplenie za czasów rzymskich: 400–10 p.n.e.; Średniowieczne Optimum Klimatyczne: ok. 900–1200 (1300), jak i okresy chłodniejsze (m.in. Minimum Homera: 800–900 p.n.e.; Minimum Oorta: 1010–1050; Minimum Wolfa: ok. 1200; Minimum Maundera: 1645–1715, określane również jako „mała epoka lodowcowa”), por. Wyk. 3.1.”

W jednym długim zdaniu  autorzy raportu mylą kilka rzeczy: najpierw piszą o zmianach temperatury i podają nazwy historycznych zmian klimatu, a następnie płynnie przechodzą do omawiania rekonstruowanych zmian aktywności słonecznej. 

Co gorsza, do zilustrowania zmian aktywności słonecznej autorzy sięgnęli po stary wykres z Wikipedii, przedstawiający parametr zwany „delta ¹⁴C”. Nie tylko nie pokazuje on wartości po roku 1950 (bo z powodu zanieczyszczenia atmosfery radioaktywnymi izotopami powstałymi w trakcie testowych eksplozji jądrowych, ilość radioaktywnego izotopu węgla ¹⁴C w środowisku bardzo wzrosła, i ten rodzaj wskaźnika przestał być użyteczny w badaniach naukowych), ale też pokazana zmienność parametru delta ¹⁴C zależy również od innych czynników niż aktywność słoneczna. W szczególności, pokazany wzrost (odpowiadający spadkowi δ¹⁴C w kierunku bardziej ujemnych wartości) w XIX i w XX wieku jest wynikiem tzw. efektu Suessa, czyli zmniejszenia liczby atomów ¹⁴C w proporcji do liczby atomów „zwykłego” izotopu ¹²C, spowodowanego antropogeniczną emisją dwutlenku węgla (który, jako pochodzący przede wszystkim ze spalania paliw kopalnych, atomów izotopu ¹⁴C już nie zawiera).

Autorzy raportu do zilustrowania zmian klimatu na Ziemi użyli więc wskaźnika zmian aktywności Słońca, który co gorsza od początku rewolucji przemysłowej był coraz bardziej zaburzany naszymi emisjami ze spalania paliw kopalnych. Gdyby chcieli zapoznać się z aktualnym stanem badań w zakresie rekonstruowania zmian aktywności słonecznej na podstawie izotopu ¹⁴C, polecamy np. pracę „Reconstruction of annual solar irradiance over the last three millennia”, opublikowaną kilka miesięcy temu.

Jeśli natomiast interesują nas zmiany globalnego klimatu w podanym okresie, lepiej widać je w rekonstrukcjach paleoklimatycznych, takich jak pokazana poniżej.

Przyszłe zmiany temperatury i aktywności słonecznej

Dalej w raporcie czytamy:

Przypomnijmy: wykres autorów pokazuje zmiany zawartości radioaktywnego izotopu węgla ¹⁴C w atmosferze (na którą od połowy XIX wieku ma wpływ antropogeniczny efekt Suessa). Nie można w bezpośredni sposób odczytać z niego  temperatury, nie wystarcza też do wypowiadania się na temat kierunku czy tempa zmian aktywności słonecznej w ostatnich dekadach. Jeśli autorzy chcieli pokazać aktywność słoneczną, to lepszą jej ilustracją są wskaźniki takie jak zliczenia plam słonecznych (Ilustracja 3). 

Więcej na ten temat można przeczytać w naszych artykułach Aktywność słoneczna w ostatnich 9000 lat, Mit: Globalne ocieplenie jest powodowane wzrostem aktywności słonecznej.

Dalej robi się jeszcze ciekawiej:

• Jak to minimum „trwające do lat 2050.” ma się do obecnie obserwowanego gwałtownego nagrzewania się Ziemi? 
• Podany przez autorów poziom ochłodzenia w związku z potencjalnym spadkiem aktywności słonecznej jest wielokrotnie zawyżony. Spadek aktywności słonecznej do poziomu Minimum Maundera obniżyłby temperaturę Ziemi o maksymalnie 0,2°C, kompensując kilka lat wzrostu temperatur powodowanego przez nasze emisje gazów cieplarnianych. 
• Nie wiadomo jakie modele. Biorąc pod uwagę poprzednie punkty, wątpimy żeby pochodziły od jakichkolwiek faktycznie znających się na rzeczy instytucji.

Wzrost stężenia CO₂ nasila efekt cieplarniany – nikt tego nie obalił

Odnośnik „Witteman, 2023” nie występuje w bibliografii raportu. Można podejrzewać, że autorzy raportu wstydzili się przyznać, że „badania wybitnego fizyka W. J. Wittemana”, które miały jakoby podważyć fizyczne podstawy efektu cieplarnianego, zostały opublikowane na pseudonaukowej stronie Principia Scientific International. Znaleźć na niej można również inne „przełomowe” wyniki badań, np. na temat astronomii i grawitacji.

Zasadniczo twierdzenie, że „wzrost stężenia CO₂ nie może wzmocnić efektu cieplarnianego” to wariacja hipotezy sformułowanej w 1900 roku przez szwedzkiego fizyka Knuta Ångströma, dawno już obalonej (patrz O pseudowysyceniu efektu cieplarnianego, pseudonauce i pseudodebacie).

Jeśli autorzy uważają pracę „wybitnego fizyka W. J. Wittemana” za tak mocny argument, że „wskazuje na konieczność odrzucenia koncepcji ograniczania emisji CO₂ ”, to… co to mówi o merytorycznej wadze ich argumentów?

Emisje naturalne i antropogeniczne – ważna jest skala

W „raporcie” znajdziemy też kawałek o (jakoby) nieistotności naszych emisji CO₂:

Autorzy piszą tu o zmianach mających miejsce w ciągu setek milionów lat, czyli zachodzących w geologicznych skalach czasowych. Tymczasem w ostatnich dekadach stężenie CO₂ w atmosferze gwałtownie wzrosło, do poziomu najwyższego od wielu milionów lat – i jest już o blisko połowę wyższe niż rekordowe stężenie w czwartorzędzie (ostatnie 2,6 mln lat), o którym autorzy wspomnieli zresztą w duchu „nic wyjątkowego się przecież nie dzieje”. 

Owszem, to prawda, że „naturalne procesy mogą nałożyć się na emisje antropogeniczne”. Podobnie można powiedzieć, że szklanka wlana do jeziora podnosi w nim poziom wody.

W „raporcie” mamy też wariację na temat:

Podkreślmy: ta „niewielka część emisji naturalnej” stanowi niezbilansowaną nadwyżkę, w wyniku której stężenie CO₂ w atmosferze w ostatnich dekadach wzrosło do poziomu najwyższego od wielu milionów lat.

Czy więc działania krajów europejskich mają sens?

Dalej autorzy „raportu” podważają sensowność działań Unii Europejskiej i Polski, podkreślając w tabelce, że odpowiadają one odpowiednio za 6,3% i 0,7% globalnych emisji?

UWAGA: TEN CYTAT ZAWIERA MANIPULACJĘ

„W konsekwencji, nawet osiągnięcie celów zeroemisyjności przez UE może mieć – w interpretacji autorów – efekt globalnie trudny do zauważenia i pomiaru, przy jednoczesnym ponoszeniu bardzo wysokich kosztów transformacyjnych przez przemysł i gospodarstwa domowe.”

Tabelka ma służyć wywołaniu wrażenia, że „jesteśmy mali i na nic nie mamy wpływu”.

Wspólna odpowiedzialność

Powiedz, czy dla budżetu państwa płacone przez Ciebie podatki są jakoś szczególnie istotne? W końcu jesteś tylko jednym z wielu milionów Polaków… A skoro Twoje podatki mają tak mikroskopijny udział w budżecie, więc jakie to znaczenia ma, czy je płacisz, czy nie? Na pewno widzisz dokąd prowadziłoby powszechne przyjęcie takiej logiki – skoro można nie płacić podatków, powszechnie by ich nie płacono i budżet znalazłby się w niezłych opałach, a wraz z nim wydatki na służbę zdrowia, policję, straż pożarną itd. Jeśli nie robisz, co do Ciebie należy, nie możesz oczekiwać też tego od innych.

Za większość globalnych emisji odpowiadają kraje emitujące pojedyncze procenty i promile całości (wyjątkami są jedynie Chiny i USA). Gdyby wszystkie te kraje o niewielkich emisjach zgodnie stwierdziły, że „są małe, więc od nich niewiele zależy i nie zamierzają redukować emisji”, z punktu widzenia ochrony klimatu umówilibyśmy się na globalny zbiorowy pakt samobójczy.

Jeśli chodzi o emisje, to w Europie i Polsce mamy proporcjonalnie „więcej za uszami” niż większość ludzi na świecie, bo emitujemy już od dawna. Klimat nie reaguje na to, ile emitujemy dzisiaj, lecz na to, ile CO₂​ znalazło się w atmosferze. Polska, mimo że jest „mała”, w rankingu historycznych skumulowanych emisji CO₂ na osobę znajduje się w okolicach 10. miejsca na świecie! Przez dekady rozbudowywaliśmy naszą infrastrukturę, spalając węgiel „ile wlezie”. Można wręcz powiedzieć, że my już swoje wyemitowaliśmy, nawet z naddatkiem. Jeśli chcemy oczekiwać, że Chiny czy Indie, które emitują dopiero od niedawna, mają ograniczać swoje emisje, to sami też musimy to robić.

Co dalej z emisjami?

Jeszcze dekadę temu globalne emisje CO₂ rosły wykładniczo, jednak stopniowo wzrost wyhamował i najprawdopodobniej właśnie mijamy szczyt globalnego zapotrzebowania na paliwa kopalne.

Zmiana trendu emisji jest na tyle znacząca, że w najnowszym, siódmym Projekcie Porównywania Modeli Sprzężonych  z którego wyniki znajdą się w 7. Raporcie IPCC, nawet w najbardziej pesymistycznym scenariuszu wysokich emisji ich wzrost jest już bardzo powolny (czerwona linia na wykresie  – więcej na ten temat w artykule Mit: Naukowcy odwołali katastrofę klimatyczną, bo wykreślili scenariusz skrajnego ocieplenia). To rezultat zarówno polityk ochrony klimatu, takich jak system ETS, jak i postępu w rozwoju bezemisyjnych technologii (oba te czynniki zresztą nawzajem na siebie wpływają: polityki stymulują rozwój technologii, ten zaś ułatwia wdrażanie polityk ochrony klimatu i podnoszenie celu redukcji emisji).

Autorom wyraźnie marzy się wysokoemisyjny świat alternatywny, w którym nie ma rozwoju tanich bezemisyjnych technologii energetycznych, wypierających spalanie węgla, ropy i gazu.

Badania klimatu nie są „nieweryfikowalne”

Na koniec rzućmy okiem na przedmowę autorstwa prof. Ziemowita Malechy:

Niestety, prof. Malecha nie zrozumiał wniosków pracy, na którą się powołuje, albo tej pracy nie doczytał. Klasyfikacja użyta w artykule Pollacka i in. (2026) uznaje badania naukowe za „otwarte”, jeśli opisujące je publikacje naukowe zawierają odnośniki do kompletnego kodu analizy i danych użytych w artykule. I choć faktycznie przeważająca większość autorów badań naukowych, nie tylko w klimatologii, tego nie robi, nie znaczy to jednak, że wyniki badań są „nieweryfikowalne”, albo że kody źródłowe i dane są „ukrywane”.

Żeby daleko nie szukać, żaden z opublikowanych w ostatnich latach artykułów prof. Malechy nie spełnia tych samych kryteriów otwartości, których wymaga on od klimatologów. W najlepszym razie jego publikacje zawierają tylko standardową formułkę, że dane i kod mogą być udostępnione po skontaktowaniu się z autorami badania. Gdyby więc kierować się tym, co prof. Malecha napisał w raporcie PTG, należałoby uznać jego badania za „nieweryfikowalne czarne skrzynki”, których kody źródłowe i dane są „ukrywane przed zewnętrzną walidacją”.

A przecież tak nie jest. W wielu przypadkach (choć przyznajemy, że nie wiemy, czy w praktyce dotyczy to badań prof. Malechy) wystarczy skontaktować się z autorami oryginalnych badań, by udostępnili materiały związane z analizą. Nawet brak współpracy autorów nie oznacza, że badania są „nieweryfikowalne” – jest to przecież znacznie szersze pojęcie, i nie ogranicza się tylko do uruchomienia dokładnie tego samego kodu źródłowego, co autorzy, celem uzyskania dokładnie tych samych wyników. Często metody autorów są opisane w samych artykułach, i można je odtworzyć (zaimplementować) samodzielnie. Przy niedostępności danych źródłowych użytych przez autorów w wielu przypadkach (a w klimatologii niemal zawsze) dostępne są dane alternatywne. Tak przeprowadzona weryfikacja jest nawet cenniejsza od dokładnego powtórzenia tego co zrobili autorzy oryginalnego badania, bo pozwala na zrozumienie wyborów i założeń, które poczynili, i ich wpływ na końcowe wyniki.

Byłoby oczywiście lepiej, gdyby autorzy badań zawsze udostępniali komplet materiałów pozwalający na odtworzenie kompletnej analizy opublikowanej w artykule, z wszystkimi danymi, obliczeniami i wykresami. To, że praktyka bywa inna, jest wynikiem wielu czynników: czasami doprowadzenie kodu źródłowego analizy do postaci którą można udostępnić wymaga dodatkowej pracy, która nie jest opłacana i nie jest opłacalna, bo wiąże się z koniecznością utrzymywania tego kodu w przyszłości, jego dokumentowania, naprawiania błędów czy udzielania pomocy użytkownikom. Czasami kod analizy jest dla potencjalnego użytkownika trudny do wykorzystania, bo nie posiada on zasobów obliczeniowych (np. dostępu do superkomputera) umożliwiających jego uruchomienie, albo licencji na specjalistyczne biblioteki wykorzystane w kodzie. Czasami napisany przez naukowca (nieraz w ciągu wielu lat) kod nie spełnia standardów inżynierii oprogramowania: jest na przykład zbiorem nieudokumentowanych skryptów, wykorzystujących biblioteki które nie były aktualizowane od kilkunastu lat, pliki danych zapisane w dziwnych miejscach i w nietypowych, nieużywanych już przez nikogo formatach. I choć nawet taki „brzydki” kod może spełniać swoją rolę w tym sensie, że oblicza to co ma obliczać, dla użytkownika pragnącego odtworzyć wyniki badań będzie on w praktyce bezużyteczny.

W wielu obszarach nauki sytuacja zmienia się jednak na lepsze. W klimatologii mamy na przykład inicjatywy takie jak Pangeo, promujące otwarte, reprodukowalne procesy i narzędzia naukowe. Wiele kluczowych archiwów danych jest otwartych i dostępnych dla wszystkich: przykładem może być europejski Copernicus Climate Change Service (C3S), udostępniający za darmo dane meteorologiczne i klimatyczne, czy Coupled Model Intercomparison Project (CMIP), koordynujący symulacje modeli klimatu i publikację pochodzących z nich danych.

Odrobina zielonej manipulacji

Dalej prof. Malecha pisze:

Zdanie „narracja o antropogenicznym CO₂ jako jedynym i kluczowym czynniku ocieplenia nie jest niezaprzeczalnym faktem” jest przykładem błędu logicznego zwanego sofizmatem rozszerzenia, albo popularnie mówiąc atakowaniem chochoła.

Faktycznie, CO₂ nie jest jedynym czynnikiem ocieplenia, bo mamy też metan i inne wpływające na klimat czynniki – po prostu wkład CO₂ jest największy – tylko tyle, i aż tyle.

Z kolei zarzut, że to „nie jest niezaprzeczalnym faktem”, formalnie można interpretować jako ogólne stwierdzenie dotyczące możliwości zdobywania wiedzy  („w nauce nie ma absolutnych dogmatów”) – to jest prawda metodologiczna, bo nauka zawsze uwzględnia niepewności. Tyle że (o czym autorzy „raportu” dobrze wiedzą), mało który czytelnik tak na to patrzy. Większość potraktuje to jako sugestię, że nie ma mocnego dowodu na dominującą rolę antropogenicznego CO₂ – co już jest niezgodne ze stanem badań klimatycznych.

A jak to jest z tym „zazielenianiem”? Większość roślin przy większym stężeniu CO₂ rośnie lepiej, ale dostępność CO₂ nie jest jedynym czynnikiem limitującym skuteczność fotosyntezy. Poza nim liczy się też temperatura, dostępność wody oraz innych składników, które będą się zmieniały wskutek wzmocnienia efektu cieplarnianego wywołanego wzrostem zawartości CO₂. (Mit: Im więcej CO₂, tym lepiej dla roślin). Stwierdzenie, że „więcej CO₂ może być korzystne dla roślin” pomija też mnóstwo innych konsekwencji wzrostu stężenia tego gazu, od związanych z jego wpływem ocieplającym (np. wzrost poziomu morza), po działanie chemiczne (np. zakwaszanie oceanów czy pogarszanie naszego samopoczucia).

Same zaś „raporty DoE”, na które powołują się autorzy to nie raporty, lecz pełen błędów i manipulacji „raport”, napisany przez kilku zdeklarowanych negacjonistów klimatycznych na zlecenie administracji Donalda Trumpa (amerykański odpowiednik autorów „raportu” Konkurencyjność czy transformacja). Więcej w temacie „raportu” DoE np. tutaj.

Podsumowując

Weryfikacja raportu Konkurencyjność czy transformacja pod kątem merytorycznej zgodności z aktualnym stanem wiedzy naukowej o klimacie pokazuje, że nie jest to raport, lecz pełen błędów i manipulacji „raport”. I nie mówimy tu o pojedynczych błędach, bo trudno wręcz znaleźć poprawnie merytorycznie akapit.

Nie weryfikowaliśmy tekstu w obszarach wykraczających poza naukę o klimacie, ale niestety (nie)rzetelność autorów nie rokuje w tym zakresie zbyt dobrze. Autorzy raportu – przypomnijmy: dr inż. Mirosław Gajer, dr Piotr Dziadzio, Szczepan Ruman, Bartosz Radzikowski, Bartosz Kurek i prof. dr hab. Ziemowit Malecha – to grono mocnych kandydatów co najmniej do podium w konkursie na Klimatyczną Bzdurę Roku.

The post „Konkurencyjność czy transformacja?” – sprawdzamy, co ten „raport” mówi o klimacie  appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

Wykres średniej miesięcznej temperatury powierzchni tropikalnego Pacyfiku w rejonie Niño 3.4 (5°S–5°N, 170°–120°W).

Oś pozioma: czas (miesiące w roku). Oś pionowa: średnia miesięczna temperatura powierzchni oceanu w obszarze Niño 3.4 (stopnie Celsjusza).

Kolorowymi liniami oznaczono wyniki pomiarów z lat w których wystąpiło, pod koniec roku, silne El Niño. Pozostałe lata nakreślono liniami koloru szarego; linia kropkowana to średnia klimatologiczna z okresu 1991-2020.

Obecnie rozwijające się El Niño już teraz – na kilka miesięcy przed kulminacją tego zjawiska, która zazwyczaj przypada na przełom roku – podniosło temperaturę oceanu do rekordowego poziomu.

Źródło: Copernicus Climate Change Service.

W ramach akcji „Wykres na dziś” publikujemy wykresy i inne wizualizacje dotyczące zagadnień związanych ze zmianą klimatu. Mamy nadzieję, że prezentowane przez nas dane stanowić będą punkt wyjścia do szerokiej i opartej na faktach dyskusji na temat globalnego ocieplenia oraz możliwości jego ograniczenia. Akcję prowadzimy we współpracy z Komitetem ds. Kryzysu Klimatycznego Polskiej Akademii Nauk.

Zobacz wszystkie wizualizacje.

Ten wpis sfinansowaliśmy ze środków finansowych pochodzących z 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych przekazanych Fundacji Edukacji Klimatycznej. Dziękujemy!

The post Temperatura wody w rejonie Niño 3.4 appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

Na łamach Nauki o klimacie pokazano już przekrój oceanu z taką falą. Kolorowa plama na wykresie rodzi jednak pytania. Czy to ta sama ciepła woda płynie od Azji ku Ameryce? Skąd wiadomo, że obserwujemy falę? I czy jej pojawienie się oznacza, że El Niño jest przesądzone?

Ocean ma również fale pod powierzchnią

W tropikalnym oceanie cieplejsza woda leży zwykle nad chłodniejszą. Między nimi znajduje się strefa, w której temperatura szybko spada wraz z głębokością (tzw. termoklina). Nie jest to sztywna przegroda. Może się podnosić i opadać, podobnie jak powierzchnia morza, choć na innych odległościach i w innym tempie.

Właśnie jej ruch jest ważną częścią opowieści. Gdy przechodzi jeden z rodzajów fali Kelvina, strefa chłodniejszej wody obniża się, a warstwa ciepła ponad nią grubieje. W drugim rodzaju dzieje się odwrotnie. Zmianom pod wodą towarzyszą zmiany poziomu morza i prądów. Wzdłuż równika taka fala przemieszcza się na wschód. Obrót Ziemi sprawia, że jej oddziaływanie skupia się w pasie wokół równika, zamiast rozchodzić się jednakowo we wszystkich kierunkach. To opis oceanicznej fali równikowej; fale nazywane kelvinowskimi występują także w innych warunkach. Źródło: McPhaden, „El Niño and La Niña: Causes and Global Consequences”, ramka 2.

Zacznijmy od brzegu

Wyobraźmy sobie najpierw wodę o jednakowej gęstości w długim kanale. Wiatr może ją spiętrzyć. Gdy przestaje napierać, grawitacja dąży do wyrównania poziomu, a woda nie zatrzymuje się od razu w położeniu równowagi. Powstaje fala. W prostym modelu bez obrotu jej wychylenie może być takie samo przy brzegu i dalej od niego.

Obrót Ziemi zmienia sytuację. Na półkuli północnej odchyla poruszającą się wodę w prawo. Jeżeli powierzchnia opada w stronę otwartego morza, różnica ciśnienia popycha wodę od brzegu, a działanie obrotu może to równoważyć. W idealnej fali Kelvina woda płynie wtedy wzdłuż brzegu, a wychylenie słabnie w miarę oddalania się od niego. Pod grzbietem i doliną kierunek prądu jest przeciwny, lecz kierunek wędrówki fali pozostaje ten sam. Na półkuli północnej taka fala ma ląd po prawej stronie swojej drogi; na południowej — po lewej. Mechanizm ten ilustruje animacja z bloga.

Co właściwie podróżuje?

Pomocna jest analogia do fali na stadionie. Wędruje układ wstających i siadających ludzi, choć publiczność nie obiega trybun. W oceanie również trzeba odróżnić przemieszczanie się wzoru zmian od drogi konkretnej porcji wody.

To jednak tylko analogia. Woda nie siedzi na swoim miejscu: fala wywołuje prądy i może uczestniczyć w przemieszczaniu ciepła. Nie należy więc mówić ani o jednej „paczce” ciepłej wody przemierzającej cały ocean z prędkością fali, ani o fali pozbawionej ruchu wody. W badaniach równikowego Pacyfiku obserwowano zarówno przemieszczające się zmiany głębokości ciepłej warstwy, jak i towarzyszące im zmiany prądów. Źródło: Kessler, McPhaden i Weickmann, 1995.

Gdy wiatr na równiku zmienia kierunek

Silny wiatr z zachodu, towarzyszący chmurom burzowym, nasila parowanie i mieszanie wody, a chmury ograniczają dopływ słońca. Powierzchnia oceanu się ochładza. Dalej na wschód słabszy wiatr pozwala wodzie się ogrzewać, co sprzyja rozwojowi kolejnych chmur. Ten mechanizm wzajemnego oddziaływania oceanu i atmosfery nazwaliśmy w 1997 roku ASCII (Flatau i współautorzy, 1997).

Ochłodzenie na miejscu, zmiana w głębi daleko na wschodzie

Poryw wiatru zachodniego lub seria takich porywów może wzbudzić oceaniczną falę Kelvina. Przemieszcza ona na wschód obniżenie termokliny — strefy, w której temperatura wody szybko spada z głębokością. Chłodna woda znajduje się wówczas dalej od powierzchni i słabiej ją ochładza. Dlatego lokalnemu ochłodzeniu pod silnym wiatrem może towarzyszyć późniejsze ocieplenie oceanu dalej na wschód.

Zmiana temperatury powierzchni wpływa z kolei na wiatr, który może wzmacniać odpowiedź oceanu. Taki proces sprzyja rozwojowi El Niño, ale pojedynczy epizod wiatru nie przesądza o jego wystąpieniu (badania odpowiedzi oceanu – Cronin i McPhaden, 1997; przebieg El Niño 1997–1998 – McPhaden, 1999.

Jak szybko ocean przenosi zmianę?

To pozwala połączyć zdarzenia bardzo odległe w przestrzeni. Zmiana wiatru na zachodzie lub w środkowej części Pacyfiku może po pewnym czasie wpłynąć na wodę bliżej Ameryki, nawet gdy miejscowe wiatry nie tłumaczą obserwowanego ocieplenia. W latach 70. XX wieku wskazywały na to badania Klausa Wyrtkiego wykorzystujące pomiary poziomu morza. Źródło: Kessler, 2006, omówienie badań Wyrtkiego.

Nie odbywa się to z dnia na dzień. W analizie wieloletnich pomiarów z boi naukowcy wyznaczyli prędkość około 2,4 metra na sekundę — nieco ponad 200 kilometrów na dobę. To prędkość rozchodzenia się badanej zmiany, a nie prędkość podróży całej masy wody. Pokonanie dużej części Pacyfiku zajmuje tygodnie. Źródło: Kessler i współautorzy, 1995.

Jak zobaczyć coś ukrytego?

Na ilustracji 1 zestawiliśmy trzy kadry z animacji oceanu z 2026 roku. Pod powierzchnią widać zmiany rozkładu temperatury, a na mapie — zmiany wysokości morza. Są to dwa różne źródła informacji i dwa różne punkty odniesienia: temperatura jest porównana z typową porą roku, natomiast poziom morza z początkiem stycznia tego samego roku. Nie należy czytać obu skal jako jednego pomiaru „siły El Niño”.

Satelita nie musi zajrzeć w głąb oceanu, by dostrzec ślad fali. Może mierzyć wysokość jego powierzchni. W marcu i kwietniu 2023 roku takie pomiary pokazały sygnały przemieszczające się na wschód wzdłuż równika. Na mapach przygotowanych przez amerykańską agencję kosmiczną widać je jako zmiany poziomu morza. To pomiary wysokości, nie zdjęcia temperatury w głębi. Źródło: NASA, „Early El Niño Signs”, 2023.

Drugi rodzaj obserwacji pochodzi z zakotwiczonych boi, których czujniki mierzą temperaturę na różnych głębokościach. Porównując kolejne miejsca i dni, można sprawdzić, czy zagłębienie ciepłej warstwy rzeczywiście przesuwa się przez ocean. Pojedynczy kolorowy przekrój pokazuje stan w danym czasie; dopiero seria obserwacji pozwala śledzić wędrówkę. Źródło: McPhaden i współautorzy, 1998.

O El Niño i falach Kelvina

El Niño oznacza ocieplenie powierzchni środkowego i wschodniego równikowego Pacyfiku, powiązane ze zmianą wiatrów. W tym obszarze cieplejszej wodzie często towarzyszy wyższy niż zwykle poziom morza. Ogrzewana woda rozszerza się, ale znaczenie ma również jej rozmieszczenie: wiatr i prądy zmieniają grubość ciepłej warstwy. Podwyższona powierzchnia morza może więc wskazywać na zmiany zachodzące także w głębi, a nie tylko na ogrzanie cienkiej warstwy na wierzchu (wyjaśnienie NASA).

Fale Kelvina pomagają przenosić takie zmiany na wschód. Fali pogłębiającej termoklinę towarzyszy podniesienie poziomu morza. Chłodniejsza woda znajduje się wtedy głębiej i słabiej ochładza powierzchnię, co sprzyja rozwojowi El Niño. Podczas La Niña w środkowej i wschodniej części równikowego Pacyfiku częściej obserwujemy układ przeciwny: chłodniejszą powierzchnię, płytszą termoklinę i niższy poziom morza. Nie oznacza to obniżenia poziomu całego Pacyfiku — ciepła woda może być silniej skupiona na zachodzie (badania zmian oceanu podczas El Niño – McPhaden, 1999).

Na ilustracji porównano listopad 2023 roku, podczas El Niño, z listopadem 2022 roku, podczas La Niña. W 2023 roku wzdłuż równika w środkowym i wschodnim Pacyfiku widać ciepły pas wody, któremu towarzyszy podwyższony poziom morza. Rok wcześniej powierzchnia była tam chłodniejsza, a wyższy poziom morza wyraźniej zaznaczał się na zachodzie. Nie są to dokładnie przeciwne obrazy: w 2022 roku poziom morza nie wszędzie spadał poniżej historycznej średniej. Na mapy nakładają się również inne zmiany oceanu, w tym jego długotrwałe ocieplenie i wzrost poziomu morza. Dwa miesięczne obrazy pokazują kontrast między fazami El Niño i La Niña, ale nie pozwalają prześledzić ruchu pojedynczej fali Kelvina.

Gdy sygnał dociera do brzegu

Amerykański brzeg nie kończy całej historii. Część oddziaływania może rozchodzić się dalej wzdłuż wybrzeża, na północ i południe od równika. Zmieniają się wtedy poziom morza i warunki pod jego powierzchnią. Utrudniony dopływ chłodnej wody bogatej w składniki odżywcze może mieć znaczenie dla mikroskopijnych organizmów stanowiących podstawę morskiego łańcucha pokarmowego. Nie oznacza to jednak, że każdą zmianę w przybrzeżnym ekosystemie można przypisać jednej fali. Źródło: NOAA Fisheries, rozmowa z oceanografem Michaelem Jacoxem.

Patrząc na wykres fali Kelvina, oglądamy więc jeden z procesów łączących odległe części oceanu. Najciekawsze pytanie nie brzmi tylko „gdzie jest cieplejsza plama?”, lecz także „co zmieniło się pod powierzchnią, dokąd przesuwa się ta zmiana i jak odpowiada na nią atmosfera?”.

Źródła są podane przy odpowiednich fragmentach. Tekst nie jest prognozą obecnego El Niño; przykłady z 2023 roku i wcześniejszych badań mają charakter historyczny.

The post Fale Kelvina, czyli jak Pacyfik przekazuje sygnał El Niño appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

Wykresy emisji substancji chlorowcopochodnych (freonów i podobnych substancji), zmian koncentracji substancji niszczących warstwę ozonową w górnych warstwach atmosfery będących skutkiem tych emisji, oraz historycznych i prognozowanych zmian warstwy ozonowej, globalnie i nad Antarktydą.

Oś pozioma: czas (lata). Oś pionowa, panel pierwszy: globalna emisja substancji chlorowcopochodnych (tony ekwiwalentu CFC-11/rok); panel drugi: koncentracja substancji zubażających warstwę ozonową wyrażona jako równoważnik efektywnego chloru stratosferycznego (części na miliard, ppb); panel trzeci: średnioroczna globalna zawartość ozonu w stratosferze pomiędzy 60 równoleżnikiem północnym i południowym (jednostki Dobsona, DU); panel czwarty: średnia zawartość ozonu nad antarktyczną stratosferą w październiku (jednostki Dobsona, DU).

Pierwsze dwa panele pokazują emisję i atmosferyczną zawartość substancji niszczących warstwę ozonową w rozbiciu na poszczególne związki chemiczne. Jak widać, choć Protokół montrealski praktycznie wyeliminował najbardziej szkodliwe substancje, cząsteczki wyemitowane w ubiegłych dekadach w większości wciąż unoszą się w atmosferze, a ich koncentracja spada bardzo powoli.

Skutkiem tego jest też powolna odbudowa globalnej warstwy ozonowej, i wciąż pojawiająca się nad Antarktydą dziura ozonowa. Wielkość tej ostatniej ulega dużym wahaniom, w zależności od warunków meteorologicznych, i spodziewamy się że dopiero w drugiej połowie wieku warstwa ozonowa odbuduje się do poziomu sprzed lat 1980-tych.

Tempo odbudowy warstwy ozonowej zależeć też będzie od skali zmiany klimatu w XXI wieku, zobrazowanej jako różne scenariusze klimatyczne na ostatnich dwóch panelach, od niskoemisyjnego SSP1-2.6 (kolor niebieski), poprzez średnioemisyjny SSP2-4.5 (pomarańczowy) po wysokoemisyjny SSP3-7.0 (czerwony).

Źródło: World Meteorological Organization (WMO), „Scientific Assessment of Ozone Depletion: 2022”.

W ramach akcji „Wykres na dziś” publikujemy wykresy i inne wizualizacje dotyczące zagadnień związanych ze zmianą klimatu. Mamy nadzieję, że prezentowane przez nas dane stanowić będą punkt wyjścia do szerokiej i opartej na faktach dyskusji na temat globalnego ocieplenia oraz możliwości jego ograniczenia. Akcję prowadzimy we współpracy z Komitetem ds. Kryzysu Klimatycznego Polskiej Akademii Nauk.

Zobacz wszystkie wizualizacje.

Ten wpis sfinansowaliśmy ze środków finansowych pochodzących z 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych przekazanych Fundacji Edukacji Klimatycznej. Dziękujemy!

The post Degradacja i odbudowa warstwy ozonowej appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

STANOWISKO NAUKI

Naukowcy odrzucili dwa najbardziej skrajne scenariusze globalnego ocieplenia – ten najgorszy i ten najlepszy. Dokonali tego poprzez analizę światowych trendów i aktualizację powstających na tej podstawie prognoz. Najgorszy scenariusz nie jest już możliwy, bo ludzkość wykonała postęp w zakresie ograniczania emisji gazów cieplarnianych. Najlepszy zaś nie jest już możliwy dlatego, że postęp zachodzi zbyt powolnie.

Nie wiadomo, co przyniesie przyszłość. W pewnym zakresie można jednak próbować ją przewidywać. To samo dotyczy skali globalnego ocieplenia i związanych z nim konsekwencji.

Trudność polega na tym, że na przyszłość wpływa ogromna liczba czynników. Uwzględnianie ich wszystkich przy modelowaniu (tworzeniu prognoz na podstawie przyjętej metodologii) jest niemożliwe, a każdorazowe uwzględnianie wielu z nich byłoby niezwykle skomplikowane i czasochłonne. Dlatego konieczne są pewne uproszczenia i założenia.

Jednocześnie bardzo ważne jest to, aby w badaniach posługiwano się porównywalnymi danymi. W przypadku modelowania z jednej strony pozwala to na budowanie prognoz w spójny sposób, z drugiej – wynikające z takich badań wnioski mogą być wykorzystywane przez innych naukowców, np. do pogłębiania danego zagadnienia.

I tak oto dochodzimy do głównego bohatera tego artykułu, czyli scenariuszy globalnych emisji.

Czym są scenariusze emisji?

Prognozy naukowców dotyczące przyszłości zmiany klimatu są przeróżne: mogą dotyczyć i stanu Antarktydy w 2080 r., i utraty bioróżnorodności w Peru na skutek ocieplenia o 2,5°C. Wszystkie tego typu badania łączy jednak to, że powstają w ramach wspólnego „uniwersum”.

Jego najważniejsze założenia są opracowywane w ramach Projektu Porównywania Modeli Sprzężonych (ang. Coupled Model Intercomparison Project, CMIP). To międzynarodowy projekt badawczy, którego głównym zadaniem jest naukowa ocena globalnych modeli klimatu i przygotowanie symulacji, między innymi przyszłej zmiany klimatu, w oparciu o scenariusze emisji.

Scenariusze te są kręgosłupem najważniejszych raportów klimatycznych podsumowujących naszą wiedzę o klimacie, które co kilka lat opracowuje Międzyrządowy Zespół ds. Zmiany Klimatu (ang. Intergovernmental Panel on Climate Change, IPCC). Zawierają również dane wejściowe, które stanowią „wkład” do badań dla naukowców z całego świata. Na tej podstawie mogą oni próbować bardziej szczegółowo przewidzieć skalę i skutki zmiany klimatu z perspektywy swych dziedzin i specjalizacji (co również uwzględniają raporty IPCC).

Można startować od koncentracji gazów cieplarnianych – RCP

Ponad dekadę temu możliwe scenariusze przyszłych emisji przedstawiano jako tzw. RCP (z ang. Representative Concentration Pathways), czyli Reprezentatywne Ścieżki Koncentracji [gazów cieplarnianych]. Każda ścieżka prowadziłaby do innej wartości wymuszania radiacyjnego (zaburzenia bilansu energetycznego Ziemi) związanego z wyemitowanymi przez człowieka gazami cieplarnianymi. Dlatego symbole ścieżek zawierają liczby. I tak np. RCP8.5 oznacza, że na przełomie wieków atmosfera zatrzymywać będzie o 8,5 W/m² więcej energii niż przed wywołaną przez człowieka zmianą klimatu.

Można startować od ekonomii – SSP

Poprzednia, szósta faza projektu CMIP, przedstawiła pięć nowych scenariuszy. Ważną zmianą było to, że do ścieżki radiacyjnej dodano narrację społeczno‑ekonomiczną. Tak powstały SSP (Wspólne Ścieżki Rozwoju Społeczno-Ekonomicznego, z ang. Shared Socio-economic Pathway). W ten sposób tempo globalnego ocieplenia powiązano nie tylko z emisjami gazów cieplarnianych i zatrzymywaniem w atmosferze nadmiarowej energii, lecz również z m.in. decyzjami politycznymi, liczbą ludności, rozwojem technologii i tempem wzrostu gospodarczego. Celem było połączenie czysto fizycznych objawów z ludzkimi przyczynami. Tak powstałe scenariusze były fundamentalnym „wsadem” do ostatniego raportu IPCC z 2021 r.

Z upływem czasu warto jednak określić, które scenariusze stają się mniej lub bardziej prawdopodobne, oraz czy nie istnieje potrzeba stworzenia nowych. W miarę jak przyszłość zamienia się w przeszłość, potencjalne ścieżki przyszłych emisji powinny podlegać aktualizacji. I to właśnie ostatnia aktualizacja doprowadziła do powstania mitu o rzekomo błędnych prognozach naukowców.

Skrajne scenariusze niemożliwe

Nowe scenariusze w ramach siódmej fazy projektu CMIP (CMIP7) ujrzały światło dzienne w kwietniu 2026 r. Wyniki pracy ponad 40-osoboowego zespołu opublikowano w czasopiśmie Geoscientific Model Development (Van Vuuren i in., 2026).

Najważniejsza zmiana to odrzucenie dwóch najbardziej skrajnych scenariuszy.

Pierwszy z nich to SSP5-8.5 (i jego poprzednik, RCP8.5). Jego realizacja oznaczałaby, że nasza planeta w 2100 r. byłaby prawdopodobnie o ok. 4,4°C cieplejsza niż w latach 1850-1900 (początek ery przemysłowej). Podążanie tą drogą przyniosłoby najbardziej katastrofalne skutki, a Ziemia w wielu dziś zamieszkałych częściach byłaby niezdatna do życia.

Drugi to SSP1-1.9, w którym wzrost temperatury na koniec tego wieku wynosiłby 1,4°C. Oznaczałoby to utrzymanie się poniżej progu 1,5°C, co było bardziej ambitnym celem z Porozumienia Paryskiego (drugi zakłada powstrzymanie ocieplenia na poziomie „znacznie poniżej” 2°C).

Skąd ta decyzja? Autorzy badania tłumaczą, że potencjalne ścieżki muszą uwzględniać „prawdopodobne” emisje.

Dotychczasową ścieżkę najwyższych emisji uznali za nieprawdopodobną ze względu na „trendy w kosztach odnawialnych źródeł energii, pojawienie się polityki klimatycznej oraz najnowsze trendy emisji”. Z kolei trajektorię najniższych emisji uznano za nieprawdopodobną na podstawie trendów obserwowanych w okresie 2020–2030. W skrócie: jako ludzkość osiągnęliśmy w ostatnich latach na tyle duży postęp, by uchronić się przed najgorszym, ale jednocześnie był on na tyle mały, by stracić nadzieję na najlepsze.

Warto przy tym zwrócić uwagę, że wspomniany mit koncentruje się wyłącznie na odrzuceniu ścieżki najwyższych emisji. Można się domyślać, że przekreślenie szans na optymistyczny scenariusz nie pasuje do narracji na temat „odwołania katastrofy”, dlatego fakt ten jest przez siewców dezinformacji świadomie pomijany.

Co mówią nam nowe scenariusze?

W ramach najnowszej aktualizacji zespół CMIP przedstawił siedem scenariuszy: dwa zakładają wysokie emisje, dwa średnie, a trzy – niskie.

Ten najgorszy prognozuje ocieplenie na koniec XXI w. na poziomie blisko 3,5°C, czyli ok. 1°C mniej niż przyjmowano do tej pory. Jego realizacja oznaczałaby m.in. osłabienie, a nawet wycofanie polityk klimatycznych, wzrost spalania paliw kopalnych i słaby rozwój niskoemisyjnych technologii.

Ścieżki zakładające najniższe emisje przedstawiają różne wersje realizacji mniej ambitnego, ale wciąż realnego celu z Porozumienia Paryskiego, czyli ograniczenia globalnego ocieplenia do poziomu „znacznie poniżej” 2°C w 2100 r. W każdym wariancie próg 1,5°C zostaje jednak przekroczony. Różnice polegają na tym, jak bardzo i na jak długo, a biorą się z różnic w tym, ile wyemitowanych już gazów cieplarnianych mielibyśmy zdołać „wyciągnąć” z atmosfery (za pomocą natury i technologii). 

Średnie scenariusze zakładają, że w najbliższym czasie działania na rzecz ograniczania emisji będą podążać trajektorią wyznaczoną w ostatnich latach. Jeżeli polityki klimatyczne zatrzymają się na poziomach z 2025 r. i w przyszłości nie będą wzmacniane, to na koniec tego wieku Ziemia będzie o ok. 3°C cieplejsza. Dla porównania opublikowany przez ONZ najnowszy raport o „luce emisyjnej” przewiduje wzrost do tego czasu o 2,8°C (Emissions Gap Report 2025).

RCP8.5 nie miał być “najbardziej prawdopodobnym scenariuszem” (ale niektórzy tak go traktowali)

W uczciwej ocenie mitu warto jednak przyznać, że zawiera się w nim ziarno prawdy. Chodzi o to, że w ostatnich latach najgorszy możliwy scenariusz (RCP8.5) często stanowił punkt odniesienia dla badań i bywał przedstawiany jako najbardziej prawdopodobny, choć nigdy takim nie był. Określano go mianem „biznes jak zwykle” (z ang. business as usual, BAU) i miał mówić „co się stanie, jeśli ludzkość dalej będzie podążać dotychczasową ścieżką”. Tyle, że już w chwili powstania scenariusza ludzkość z tej ścieżki schodziła, czy wręcz zeszła.

Uwagę na ten problem zwrócił m.in. komentarz opublikowany w „Nature” w 2020 r.: Emissions – the “business as usual” story is misleading. Zeke Hausfather i Glen P. Peters piszą w nim, że RCP8.5 powstało, aby „eksplorować nieprawdopodobny scenariusz” skrajnie wysokich emisji. Jego realizacja oznaczałby jednak, że ludzkość na koniec XXI w. spala pięć razy więcej węgla, polityki klimatyczne nie istnieją, a Ziemię zamieszkuje 12 mld ludzi.

„Znaczna część literatury dotyczącej konsekwencji zmiany klimatu określa RCP8.5 jako business as usual, sugerując, że jest to scenariusz prawdopodobny w przypadku braku rygorystycznych działań mitygacyjnych. Media często wzmacniają ten przekaz, pomijając niuanse.” – zauważają Hausfather i Peters. Tymczasem świat – jak tłumaczyli w 2020 r. i co jest aktualne do teraz – zmierza w stronę ocieplenia o 3°C do końca tego wieku. 

„Przecenianie prawdopodobieństwa ekstremalnych skutków zmiany klimatu może sprawić, że ograniczanie emisji wyda się trudniejsze niż jest w rzeczywistości. Może to prowadzić do defetyzmu, ponieważ problem jest postrzegany jako wymykający się spod kontroli i nierozwiązywalny. Co istotne, może to skutkować nieodpowiednimi planami, podczas gdy bardziej realistyczny zakres scenariuszy wyjściowych usprawni ocenę ryzyka klimatycznego.” – piszą.

4°C wciąż możliwe

Warto przy okazji wyjaśnić, że w ramach CMIP7 nie określono, które ścieżki są mniej lub bardziej prawdopodobne. Możliwe są wszystkie, a od podejmowanych przez ludzi działań i reakcji systemu klimatycznego na dalsze emisje zależy, która z nich okaże się tą najbliższą rzeczywistości. Podejmowanie są próby oszacowania prawdopodobieństwa poszczególnych ścieżek, jednak wymagają one od naukowców dokonywania subiektywnych wyborów i ocen, brakuje dla nich ustalonych standardów. Dlatego na razie badacze nie zdecydowali się tych badań podsumować i zrobić rankingu prawdopodobieństwa scenariuszy.  

Zaprezentowane scenariusze nie badają również wpływu przyszłych emisji na społeczeństwo i ekosystemy (autorzy zachęcają do tego inne grupy naukowców, podobnie jak do wielu innych badań pogłębiających na bazie danych z CMIP7). Z tego powodu ostateczne wzrosty temperatury mogą być wyższe od prognozowanych.

W publikacji Geoscientific Model Development nie przedstawiono tego wprost. Taka informacja pojawia się jednak na stronie CMIP (Explainer: Scenarios for CMIP7). Wyjaśniono na niej, że „wrażliwość systemu klimatycznego może być wyższa niż nasze najlepsze szacunki, a sprzężenia zwrotne między zmianą klimatu a cyklem węglowym mogą utrudniać pochłanianie dwutlenku węgla lub powodować dodatkową emisję gazów cieplarnianych”.

Z tego powodu wzrost globalnej temperatury w 2100 r. może nadal przekroczyć 4°C. „Ostatnie rekordowe temperatury w 2023 roku, a następnie w 2024 roku, przypominają, jak niepewność i luki w naszej wiedzy sprawiają, że silny wzrost temperatury jest mało prawdopodobną, ale wysoce szkodliwą konsekwencją naszych emisji” – stwierdzono na stronie CMIP.

Co jeszcze warto wiedzieć?

Warto mieć też na uwadze, że ważne zmiany wprowadzone w ramach siódmej fazy projektu CMIP obejmują nie tylko scenariusze emisji do 2100 r.

Kluczowa zmiana dotyczy sposobu przedstawiania ścieżek. Dotychczas na wykresach pokazywano, jak w zależności od rosnącego stężenia CO₂ w atmosferze będzie się zmieniać globalna średnia temperatura. W nowym podejściu zmiany temperatury łączy się w modelach głównie z ilością wyemitowanych gazów cieplarnianych. W skrócie: SSP i przypisane do ścieżek liczby zastępuje wspomniane siedem scenariuszy niskich, średnich i wysokich emisji.

Jedną z nowości jest też opracowanie scenariuszy do 2500 r. (na podstawie globalnych emisji i zmian w użytkowaniu gruntów). Nie zawierają one aż tak kompleksowych danych, jak ścieżki dla XXI w., ale i tak mogą ułatwić naukowcom badanie długoterminowych skutków i (nie)odwracalności procesów w wielowiekowych skalach czasowych. Umożliwi to uzyskanie dokładniejszych odpowiedzi na pytania związane np. z topnieniem lądolodów, podnoszącym się poziom mórz i wymieraniem gatunków.

Nowy raport IPCC zostanie opublikowany w 2029 r. Uwzględni on zarówno zaktualizowane scenariusze z projektu CMIP, jak i powstałe na ich bazie nowe badania, która uda się opublikować do czasu zbierania artykułów naukowych na potrzeby siódmego raportu IPCC.

The post Mit: Naukowcy odwołali katastrofę klimatyczną, bo wykreślili scenariusz skrajnego ocieplenia appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

Wizualizacja zmian 12 lodowców w Alpach. Kolorem jasnoszarym zaznaczono zasięg lodowców i ich kształt na przełomie lat 1960-tych i 70-tych, kolor biały wyznacza ich współczesną (z 2015 lub 2016 roku) granicę. Zmianę powierzchni zobrazowano też kółkami, których zmiana powierzchni odpowiada zmniejszeniu się powierzchni lodowców.

Źródło: European State of the Climate (ESOTC) 2025, C3S, ECMWF, dane: Paul F., i in. (2020), Glacier shrinkage in the Alps continues unabated as revealed by a new glacier inventory from Sentinel-2.

W ramach akcji „Wykres na dziś” publikujemy wykresy i inne wizualizacje dotyczące zagadnień związanych ze zmianą klimatu. Mamy nadzieję, że prezentowane przez nas dane stanowić będą punkt wyjścia do szerokiej i opartej na faktach dyskusji na temat globalnego ocieplenia oraz możliwości jego ograniczenia. Akcję prowadzimy we współpracy z Komitetem ds. Kryzysu Klimatycznego Polskiej Akademii Nauk.

Zobacz wszystkie wizualizacje.

Ten wpis sfinansowaliśmy ze środków finansowych pochodzących z 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych przekazanych Fundacji Edukacji Klimatycznej. Dziękujemy!

The post Znikające alpejskie lodowce appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

Co trzeba było zaktualizować w nowym wydaniu podręcznika „Nauka o klimacie” i dlaczego nie trzeba go było pisać całkiem na nowo? Jak przygotować się do życia w świecie, który zmienia się szybciej niż nasze sposoby myślenia o nim, i czy pomoże w tym szkoła?

O tym wszystkim przeczytasz we wrześniowym wydaniu Newslettera o klimacie. Poniżej, na zachętę, tekst dr Jagody Mytych.

Klimat się zmienia. Nauka o klimacie też

Dekadę temu autorzy znani z portalu Nauka o klimacie: Marcin Popkiewicz, dr Aleksandra Kardaś i prof. Szymon Malinowski postanowili zebrać w jednej książce wiedzę o tym, jak działa system klimatyczny Ziemi. Podręcznik „Nauka o klimacie” ukazał się w 2018 roku i szybko znalazł czytelników. Z biegiem kolejnych lat zaczął jednak wymagać aktualizacji. Spokojnie: osiem lat później podstawowa fizyka nadal działa tak samo. Zmienił się natomiast świat, który ta fizyka opisuje. Przybyło danych i badań, modele stały się szybsze i dokładniejsze, a część tego, co w pierwszym wydaniu należało jeszcze do przyszłości, zdążyła już stać się przeszłością. Nowe wydanie jest więc jednocześnie dowodem na trwałość podstawowej wiedzy o klimacie i zapisem bardzo szybko zmieniającej się rzeczywistości. Razem z Marcinem Popkiewiczem i Aleksandrą Kardaś zaglądamy do obu wydań i sprawdzamy, co właściwie zmieniło się przez ten czas.

Brakowało polskiego podręcznika do nauki o klimacie. I języka, żeby o niej mówić

Kiedy w 2018 roku ukazała się „Nauka o klimacie” (Wydawnictwo Nieoczywiste), podobnej książki napisanej z polskiej perspektywy po prostu nie było. Były tłumaczenia zagranicznych publikacji (np. „Globalne ocieplenie. Zrozumieć prognozę” Davida Archera), ale brakowało polskiego kompendium, które prowadziłoby czytelnika od podstaw fizyki atmosfery, przez mechanizmy zmiany klimatu, aż po jej możliwe konsekwencje. Częściowo tę lukę wypełniał dobrze znany Wam portal Nauka o klimacie; teraz trzeba było zebrać rozproszone teksty w jedną całość.

Materiał właściwie czekał już na napisanie. Portal Nauka o klimacie działał od 2013 roku, więc jego redakcja miała za sobą kilka lat wyjaśniania, jak działa system klimatyczny. Jak szacuje Marcin Popkiewicz, analityk megatrendów i autor książek („Świat na rozdrożu”, „Rewolucja energetyczna. Ale po co?”, „Zrozumieć transformację energetyczną”), który w tym czasie stał na czele portalu, około 80 procent pracy materiałowej było już w pewnym sensie wykonane. Pozostałych autorów również bardzo dobrze znacie. Prof. Szymon Malinowski jest fizykiem atmosfery, profesorem nauk o Ziemi oraz specjalistą od pomiarów i modelowania numerycznego. Dr Aleksandra Kardaś jest fizyczką atmosfery, specjalizującą się w popularyzacji nauki, a obecnie redaktorką naczelną portalu.

Mieliśmy materiał, bo robiliśmy Naukę o Klimacie od ładnych kilku lat. Aż się prosiło, żeby wziąć te materiały, uporządkować, ułożyć w książkę.
A: mamy materiał.
B: w Polsce takiej książki nie ma. Wyraźnie jest potrzebna
– wspomina Marcin Popkiewicz.

Za tą inicjatywą stał jeszcze jeden, bardziej osobisty powód.

Siedziałem w Nauce o klimacie zaangażowany tak na 120 procent jako redaktor naczelny. Wszystkie artykuły przechodziły przeze mnie. Jak czegoś nie napisałem, to i tak to uważnie czytałem, robiłem korekty i tak dalej. Więc po prostu mózg był pełen tematyki klimatycznej i aż prosiło się o przelanie jej na papier, tudzież na klawiaturę.

Marcin Popkiewicz przyznaje zresztą, że raz na kilka lat „musi” napisać książkę, choć po każdej obiecuje sobie, że już nigdy tego nie zrobi. Pisanie to – jak wylicza – „tysiąc kilkaset dupogodzin”, a po przeliczeniu honorarium na godziny „w McDonaldzie zarobiłbym więcej”. Po czym i tak pisze następną.

W przypadku „Nauki o klimacie” wysiłek najwyraźniej trafił na zapotrzebowanie. Według Popkiewicza pierwsze wydanie wraz z dodrukami sprzedało się w nakładzie blisko 10 tysięcy egzemplarzy lub większym. Ale jego znaczenie nie ograniczało się do danych sprzedażowych. Ważna była też standaryzacyjna rola, którą ta publikacja spełniła.

Pierwsze wydanie, poza przybliżeniem stanu wiedzy i badań klimatycznych, pełniło bowiem też funkcję językotwórczą. Autorzy musieli nie tylko opisywać naukę o klimacie, ale czasami również znajdować dla niej polski język. Brakowało terminologii do opisywania zjawisk klimatycznych, którą autorzy musieli dopiero wprowadzić, i z perspektywy czasu zyskała ona powszechną akceptację.

Gdy pracowaliśmy nad książką, wielu fachowych terminów po prostu nie było. Więc zastanawialiśmy się, jak to przetłumaczyć, określić, czy są to terminy, które już ktoś stosuje. A często bywało tak, że ta terminologia była stosowana niszowo lub niekonsekwentnie: ktoś pisał w jeden sposób, ktoś inny w drugi. W zasadzie sporą część terminologii ukuliśmy my, bo jej nie było po polsku – wyjaśnia Marcin Popkiewicz.

Sporo czasu zajęło nam na przykład roztrząsanie, czy zdecydować się na określenie „poziom emisji” czy „wysokość emisji” – który termin będzie się bardziej kojarzył z miejscem w atmosferze, a mniej z określeniem, ile promieniowania jest emitowane. Wygrał poziom – dopowiada Aleksandra Kardaś.

Problem ten nawet w większym stopniu mieliśmy też podczas tłumaczenia raportów IPCC, kiedy terminologię konsultowaliśmy ze specjalistami z poszczególnych dziedzin, a wielokrotnie – jak wspomina Marcin Popkiewicz – po prostu nie było polskiego standardowego odpowiednika i trzeba było go wypracować samemu.

Prawa fizyki dalej działają tak, jak działały dekadę temu

Osiem lat w aktywnej dyscyplinie naukowej to sporo. W tym czasie przybyły tysiące publikacji, kolejne obserwacje i coraz dokładniejsze modele klimatu. Nie oznacza to jednak, że trzeba było pisać od nowa fizykę systemu klimatycznego.

W rozdziale drugim – o fizycznych podstawach działania systemu klimatycznego – są najmniejsze zmiany. Po prostu dlatego, że fizyka systemu klimatycznego nie zmieniła się w międzyczasie. Jakieś drobne aktualizacje porobiliśmy, zaktualizowaliśmy na przykład bilans energetyczny planety z nowszego raportu IPCC, różne rzeczy, ale game changera w tej części nie ma – mówi Marcin Popkiewicz.

Podobnie jest z klimatem odległej przeszłości. Wiedza o nim oczywiście się rozwija, pojawiają się nowe badania i dokładniejsze rekonstrukcje, ale – jak żartuje Popkiewicz – dawne zmiany klimatu w międzyczasie też za bardzo się nie zmieniły. W tej części wystarczyło więc uaktualnić niektóre grafiki i uwzględnić nowsze badania; nic nie „przeorało” dotychczasowego obrazu przeszłości.

Efekt cieplarniany nie doczekał się więc wersji 2.0. Zmieniło się natomiast to, co dzieje się na kolejnych etapach dobrze znanego mechanizmu. Kiedy pytam Marcina Popkiewicza, co właściwie wydarzyło się w nauce o klimacie przez te osiem lat, proponuje nie zaczynać od listy nowych odkryć, ale przejść po kolei przez cały system.

Emisje CO2, które jeszcze dekadę temu rosły wykładniczo o ponad 3% rocznie, w ostatnich latach wyhamowały, rosnąc w tempie promili rocznie. Prognozy pokazują, że prawdopodobnie właśnie osiągamy globalny szczyt emisji, i teraz będą już spadać.

To dobra wiadomość – choć spadek ten nie jest adekwatny do zrealizowania celu ochrony klimatu zapisanego w Porozumieniu Paryskim. Choć wzrost emisji zahamował, to atmosferyczne stężenie CO2 rośnie coraz szybciej, bo coraz mniej CO2 pochłaniają nagrzewające się oceany i ekosystemy lądowe. Do tego w ocieplającym się klimacie zachmurzenie zmienia się tak, że chmury odbijają mniej światła słonecznego. Można powiedzieć, że widziana z kosmosu Ziemia robi się coraz ciemniejsza, przez co pochłania coraz więcej energii słonecznej.

I właśnie wzdłuż tego łańcucha – od emisji aż po chmury – rozgrywa się duża część historii ostatnich ośmiu lat. Nie zmieniły się prawa fizyki łączące jego ogniwa. Zmieniły się wartości oraz ilość i jakość danych, którymi możemy je opisać.

Dlatego znacznie więcej pracy wymagał rozdział o zmianie klimatu, którą obserwujemy właśnie teraz. Trzeba było zaktualizować trajektorie emisji i temperatury, dane dotyczące zakwaszenia oceanów, albedo czy bilansu energetycznego planety. A kiedy książka przechodzi od teraźniejszości do przyszłości, zmian robi się jeszcze więcej. Z jednej strony postępuje transformacja energetyczna, z drugiej – nowsze badania wskazują m.in. na silniejsze sprzężenia związane z cyklem węglowym i albedo oraz raczej wyższą niż niższą czułość klimatu.

Polska na trzech mapach

Osiem lat aktualizacji można zobaczyć znacznie łatwiej na mapie niż w bibliografii, więc – spoiler alert – zajrzyjmy do tej części książki, którą ilustrują mapki Polski ze średnią liczbą dni upalnych, czyli takich z temperaturą maksymalną co najmniej 30°C. Dla okresu 1961–1990 średnia dla kraju wynosiła 3,5 dnia w roku. Dla lat 2009–2018 było to już 10,4 dnia, a dla ostatniego dziesięciolecia, 2015–2024 – 12,1 dnia.

To ponad trzykrotnie więcej niż w okresie referencyjnym 1961–1990. Jeszcze mocniej zmianę widać przestrzennie: na najstarszej mapie większa część kraju mieści się w zakresie kilku dni upalnych rocznie; na najnowszej znaczne obszary Polski południowej i zachodniej dochodzą do kilkunastu, miejscami nawet większej liczby takich dni.

Klimatyczny update: przyszłość staje się przeszłością

Upływ czasu daje jednak naukowcom jeszcze jedną możliwość. Część tego, co w pierwszym wydaniu było przyszłością, dziś jest już przeszłością. Można więc wrócić do dawnych projekcji i sprawdzić je nie kolejnym modelem, lecz obserwacjami. W nowym wydaniu autorzy robią to z projekcjami kolejnych raportów IPCC. Biorą przewidywania sprzed dwudziestu czy trzydziestu lat i nakładają na nie to, co wydarzyło się później: wzrost temperatury i poziomu morza, stężenie CO₂ czy zanik lodu w Arktyce. Bierzemy projekcje z trzeciego, czwartego czy piątego raportu IPCC, nakładamy na nie późniejsze obserwacje i – dziw nad dziwy – okazuje się, że nauka zadziałała – komentuje Marcin Popkiewicz.

Z jednym istotnym zastrzeżeniem: generalnie te zmiany zachodzą trochę szybciej niż IPCC prognozowało. Porównanie dawnych projekcji z obserwacjami nie pokazuje więc alarmistycznych skłonności IPCC do wyolbrzymiania zmian, lecz raczej ostrożny konserwatyzm części wcześniejszych szacunków.

Od „klimat zwiększa ryzyko” do konkretnego zdarzenia

Zmieniło się nie tylko to, co naukowcy obserwują, ale również to, jak szybko potrafią odpowiedzieć na pytanie o związek konkretnego ekstremalnego zdarzenia ze zmianą klimatu. Mowa o badaniach atrybucyjnych. Po fali upałów, suszy czy huraganie, a nawet jeszcze podczas ich trwania, można dziś pytać nie tylko, czy zmiana klimatu sprzyja takim zjawiskom, lecz o ile zwiększyła prawdopodobieństwo ich wystąpienia albo ich intensywność.

Marcin Popkiewicz tłumaczy ich zasadę obrazowo. Badacze porównują dwa światy: ten, w którym żyjemy obecnie, z dzisiejszym stężeniem gazów cieplarnianych, oraz odpowiadający klimatowi sprzed epoki przemysłowej. Następnie sprawdzają, jak często w każdym z nich pojawia się określone zdarzenie – na przykład fala upałów we Francji czy Portugalii.

Badania atrybucyjne są z punktu widzenia popularyzowania wiedzy o klimacie bardzo fajne, ponieważ pomagają ludziom namacalnie zrozumieć, jak już nam się planeta zmieniła. Wprowadziliśmy w książce podrozdział o atrybucji – jak to działa, jak to robią i co z tego wynika.

W ostatnich latach zmieniło się jednak nie tylko to, co modele potrafią policzyć, ale także tempo, w jakim to robią. Wzrosła moc obliczeniowa, udoskonalono kod, a modele można uruchamiać z drobniejszą siatką przestrzenną i lepszą rozdzielczością czasową. Dzięki temu analiza może być gotowa, zanim ekstremalne zdarzenie zniknie z medialnych nagłówków.

Wcześniej przeliczenie takich rzeczy trwało tak długo, że już po tym huraganie nie było w przestrzeni publicznej śladu. A teraz te modele działają na tyle szybko i zostały na tyle dopracowane i zoptymalizowane, że masz odpowiedź w ciągu nawet nie dnia, a godzin.

Prawa fizyki się nie zmieniły. Zmieniła się natomiast zdolność nauki do obserwowania, modelowania i coraz szybszego wyjaśniania ich konsekwencji.

Co nowego w nowym wydaniu „Nauki o klimacie”?

Nowa „Nauka o klimacie” nie jest więc książką napisaną od początku, ale aktualizacja nie sprowadzała się też do podmiany dat i wykresów. – Po prostu jest aktualizacja. Minęło prawie dziesięć lat, książka jako całość jest wciąż aktualna, tylko trzeba było trochę rzeczy zaktualizować, więc to zrobiliśmy – podsumowuje Popkiewicz. Książka ma nadal pełnić tę samą funkcję:popularnonaukowego podręcznika dla tych, którzy chcą zrozumieć: „o co chodzi w tej nauce o klimacie”.

Są jednak również rzeczy zupełnie nowe. Już do pierwszego, wprowadzającego rozdziału Marcin Popkiewicz dopisał fragment pokazujący naukę jako rodzaj pracy detektywistycznej. Punktem wyjścia jest pozornie proste pytanie: skąd właściwie wiemy, dlaczego klimat się ociepla? Dodałem, jak działa nauka na przykładzie takiej zabawy w detektywów. Uznałem, że warto pokazać, skąd właściwie wiemy, dlaczego klimat się ociepla. Jest wiele sposobów, żeby to ustalić, i nauka potrafi to zrobić. I to właśnie pokazuję – mówi Marcin Popkiewicz.

W przedmowie do nowego wydania nawiązaliśmy do pojęcia granic planetarnych, które zaproponowano co prawda już w roku 2009, ale w ostatnich latach zyskało na popularności. Granice planetarne tworzą ramę pozwalającą spojrzeć na system ziemski jako na złożony mechanizm, dla którego działania istotne są różne przeplatające się sfery. Zagrozić mu mogą nie tylko nadmierna zmiana klimatu, ale też zaburzenia w obiegu substancji odżywczych czy wody i inne zjawiska. Obecnie nasz świat przekroczył już 7 z 9 „granic planetarnych”, co oznacza poważne ryzyko destabilizacji. To uzupełnienie nadaje ważny kontekst naszemu podręcznikowi – podkreśla Aleksandra Kardaś.

Aktualizacja, która już czeka na kolejną aktualizację

Jest jednak pewien paradoks wpisany w aktualizowanie książki o zmieniającym się klimacie. Można uzupełnić dane do określonego momentu, poprawić wykresy i uwzględnić najnowszy stan badań, ale nauka nie zatrzymuje się na czas redakcji i druku.

Kiedy pytam Marcina Popkiewicza, kiedy przy takim tempie zmian potrzebne będzie kolejne wznowienie, odpowiada bez wahania: Myślę, że już w zasadzie chciałbym je robić.

Nową „Naukę o klimacie” autorzy przygotowywali w 2025 roku i na jej potrzeby opisywali scenariusze emisji wykorzystywane w projekcjach klimatu w ostatnich latach w ramach CMIP6 (szóstej fazy projektu porównywania modeli klimatycznych, podsumowanej w 6. raporcie IPCC). Tymczasem nauka zdążyła już zrobić kolejny krok. Powstała nowa generacja scenariuszy (CMIP7), uwzględniających dotychczasowe emisje oraz zmiany w politykach i regulacjach. Na ich podstawie naukowcy zaczynają już opracowywać symulacje różnych wersji przyszłości. I właśnie tych nowych scenariuszy Marcin Popkiewicz już chętnie użyłby w kolejnym wydaniu.

To dobrze pokazuje różnicę między pierwszym wydaniem a wznowieniem. W 2018 roku autorzy zebrali i uporządkowali wiedzę o systemie klimatycznym w książce, której wówczas brakowało na polskim rynku. Osiem lat później opisane na jej stronach podstawowe prawa fizyki pozostają takie same. Zmieniają się natomiast dane, którymi możemy je opisywać, klimat, który obserwujemy, i możliwości jego badania – szybciej niż jest w stanie nadążyć za nimi cykl wydawniczy.

Klimat się zmienia. Nauka o klimacie też. Część przyszłości opisywanej w pierwszej „Nauce o klimacie” zdążyła już stać się przeszłością. Przyszłość z nowego wydania właśnie staje się teraźniejszością.

We wrześniowym numerze Newslettera o klimacie:

Klimat się zmienia. Nauka o klimacie też – co zmieniło się przez ostatnią dekadę?
Dr Magdalena Budziszewska: edukacja i kompetencje w świecie zmiany klimatu
Rozpacz, żałoba, wypalenie. Co czujemy w obliczu kryzysu klimatycznego?
REINFO – 1. Kongres Bezpieczeństwa Informacyjnego

Zapisz się na Newsletter o klimacie i uzyskaj dostęp do wydań archiwalnych

Klimat się zmienia – zapisz się i omiń algorytmy!

Raz w miesiącu otrzymasz przegląd najnowszych publikacji Nauki o klimacie, ekskluzywny komentarz eksperta i pogłębiony kontekst, polecenia wartościowych treści oraz wgląd w życie redakcji.

Dbamy o Twoją prywatność. Przetwarzamy dane wyłącznie w celu wysyłki newslettera i tylko za Twoją zgodą. W każdej chwili możesz ją wycofać.

Wyrażam zgodę

na otrzymywanie drogą elektroniczną newslettera o klimacie wysyłanego przez Fundację Edukacji Klimatycznej, wydawcę portalu naukaoklimacie.pl

Wyrażam zgodę

na przetwarzanie moich danych osobowych przez Fundację Edukacji Klimatycznej w celu przesyłania newslettera

Zapisując się na newsletter akceptujesz politykę prywatności Fundacji Edukacji Klimatycznej.

Zapisuję się

Loading…

Gratulacje!

Twój e-mail został zapisany!

The post Klimat się zmienia. Nauka o klimacie też – Newsletter o klimacie, wrzesień 2026 appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

Wykresy miesięcznych anomalii koncentracji pary wodnej w atmosferze według pomiarów satelitarnych, w odniesieniu do średniej z okresu 2004-2021. Wykres górny: profil wycinka tropikalnej atmosfery (pomiędzy 15 równoleżnikiem północnym i południowym); wykres środkowy: wycinek atmosfery na wysokości odpowiadającej 26 hPa; wykres dolny: wycinek atmosfery atmosfery na wysokości odpowiadającej 82 hPa.

Oś pozioma: czas (lata). Oś pionowa, wykres górny: ciśnienie atmosferyczne, pełniące rolę współrzędnej pionowej (hektopaskale); wykres środkowy i dolny: szerokość geograficzna.

Odcienie koloru brązowego oznaczają anomalie ujemne, zielonego – dodatnie koncentracji pary wodnej w atmosferze, w jednostkach ppmv (części na milion objętości). Kontury żółte, czerwone i cyjanowe zakreślają wartości anomalii w zakresie +2, +3 i +4 ppmv, odpowiednio. Linia czarna na górnym wykresie pokazuje wysokość najzimniejszego punktu tropikalnej troposfery, która wpływa na ilość pary wodnej dostającej się do stratosfery.

Nadwyżka koncentracji pary wodnej widoczna po roku 2022 jest konsekwencją erupcji wulkanu Hunga Tonga.

Źródło: BAMS State of the Climate in 2025, SWOOSH v2.72.

W ramach akcji „Wykres na dziś” publikujemy wykresy i inne wizualizacje dotyczące zagadnień związanych ze zmianą klimatu. Mamy nadzieję, że prezentowane przez nas dane stanowić będą punkt wyjścia do szerokiej i opartej na faktach dyskusji na temat globalnego ocieplenia oraz możliwości jego ograniczenia. Akcję prowadzimy we współpracy z Komitetem ds. Kryzysu Klimatycznego Polskiej Akademii Nauk.

Zobacz wszystkie wizualizacje.

Ten wpis sfinansowaliśmy ze środków finansowych pochodzących z 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych przekazanych Fundacji Edukacji Klimatycznej. Dziękujemy!

The post Zmiany koncentracji pary wodnej w stratosferze appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

Mapa obszarów które mogą odczuć tegoroczne El Niño, w oparciu o prognozy numerycznych modeli klimatu.

Większość skutków związana jest ze zmianą cyklu hydrologicznego: zmianą opadów, występowaniem susz i powodzi. Warto zwrócić uwagę na brak spodziewanych skutków na obszarze Europy, jest to zgodne z historycznym brakiem silnej korelacji pomiędzy tym zjawiskiem a zimową pogodą w tej części świata.

Źródło: Zeke Hausfather, Nature.

W ramach akcji „Wykres na dziś” publikujemy wykresy i inne wizualizacje dotyczące zagadnień związanych ze zmianą klimatu. Mamy nadzieję, że prezentowane przez nas dane stanowić będą punkt wyjścia do szerokiej i opartej na faktach dyskusji na temat globalnego ocieplenia oraz możliwości jego ograniczenia. Akcję prowadzimy we współpracy z Komitetem ds. Kryzysu Klimatycznego Polskiej Akademii Nauk.

Zobacz wszystkie wizualizacje.

Ten wpis sfinansowaliśmy ze środków finansowych pochodzących z 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych przekazanych Fundacji Edukacji Klimatycznej. Dziękujemy!

The post Gdzie i w jaki sposób odczujemy El Niño? appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.