MIT

Brytyjskie Met Office fabrykowało dane pomiarowe z nieistniejących lub dawno zamkniętych stacji, żeby wzmacniać przekaz o zmianie klimatu (przykładowe źródło). 

Interpolacja – czym jest i dlaczego jej potrzebujemy

Interpolacja jest jedną z podstawowych metod używanych w statystyce i jej praktycznych zastosowaniach, i polega na oszacowaniu nieznanych wartości pośrednich – w czasie, przestrzeni, albo jakimś zakresie parametrów fizycznych – na podstawie wartości znanych. 

Jeśli na przykład metodami geodezyjnymi zmierzymy wysokość nad jakimś poziomem odniesienia (np. poziomem morza) w jednym punkcie i wyjdzie nam 120 metrów; a 500 metrów dalej kolejny pomiar wykaże nam 128 metrów, możemy oszacować, najprostszą metodą zwaną interpolacją liniową, że w punkcie pośrodku wysokość wynosi 124 metry (patrz ilustracja poniżej). Albo, jeśli o godzinie 8 rano termometr pokazywał nam temperaturę -4 stopnie Celsjusza, a godzinę później -2 stopnie, interpolacja liniowa sugeruje nam że o 8:30 temperatura wynosiła -3°C (ten przykład również znajdziesz na ilustracji poniżej).  

Używane metody interpolacji nie muszą być takie proste jak narysowanie prostej linii pomiędzy dwoma punktami, a same dane (a także kryjące się za nimi problemy fizyczne czy statystyczne) też mogą zachowywać się w bardziej skomplikowany sposób. 
Gęstość pomiarów znanych musi być dopasowana do zmienności oszacowywanego parametru: rozumiemy na przykład, że w terenie o skomplikowanej topografii (np. górach) interpolowanie wysokości w oparciu o pomiary wykonywane co kilka kilometrów może dać bardzo niedokładne wyniki (patrz ilustracja poniżej). Tak samo, interpolowanie prędkości wiatru co godzinę w sytuacji, gdy w trakcie tego okresu zdarzyła się burza też prowadziłoby do dużych błędów. Tym niemniej, interpolacja należy do zestawu standardowych narzędzi używanych w nauce.

Metod interpolacji używamy powszechnie także w meteorologii i klimatologii (oraz innych dziedzinach nauk o Ziemi). Kiedy wykonujemy pomiary w stacji meteorologicznej, są one używane do określenia stanu przypowierzchniowej warstwy atmosfery na obszarze wielokrotnie większym, niż wnętrze klatki meteorologicznej. Używając sieci wielu punktów pomiarowych, mimo że próbkują one tylko malutki ułamek całkowitej powierzchni kraju, kontynentu czy całej planety, możemy odtworzyć wartości interesujących nas parametrów na znacznie większym obszarze. Dokładność tego oszacowania zależy od wielu czynników, na przykład gęstości sieci pomiarowej, ale w przypadku zmian temperatury, zwłaszcza w dłuższych okresach, gęstość ta nie musi być bardzo duża.

Co znajdziemy w archiwum danych klimatycznych HadUK-Grid?

Przykładem archiwum danych klimatycznych wykorzystujących interpolację jest HadUK-Grid, zawierający zestaw parametrów takich jak temperatura, wielkość opadu i ciśnienie atmosferyczne dla obszaru całego Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Dane te występują w kilku różnych rozdzielczościach przestrzennych, z których największą jest siatka 1km x 1km. Oczywiście, brytyjska służba meteorologiczna nie posiada stacji meteorologicznych na każdym kilometrze kwadratowym, ale oszacowuje jak zmienia się temperatura (a także inne parametry meteorologiczne) dla każdego oczka siatki na podstawie obserwacji z najbliżej położonych stacji, przy uwzględnieniu rzeźby terenu i pokrywy gruntu (które wpływają np. na wysokość temperatury).

W 2024 roku Met Office udostępniło zestaw danych HadUK-Grid (Hollis i in., 2019) na swojej stronie, z prostym interfejsem umożliwiającym wybranie dowolnego miejsca na mapie UK. Wcześniej był on również dostępny w formie plików źródłowych, ale ich odczytanie i interpretacja wymagało specjalistycznej wiedzy. 

Met Office na swojej stronie udostępniło też listę lokalizacji odpowiadających niektórym z kilku tysięcy stacji meteorologicznych które wykorzystano przy tworzeniu danych. Choć strona Met Office wyraźnie opisywała źródło danych jako HadUK-Grid, niezrozumienie na czym polega i czemu służy proces interpolacji sprawił, że w internecie pojawiły się oskarżenia, że brytyjska służba meteorologiczna „fałszuje” dane w lokalizacjach, w których stacje meteorologiczne zostały zamknięte i w których nie prowadzi się pomiarów.

Oskarżenia te miały dokładnie tyle samo sensu, co pomysł że mapy takie jak poniższa (po lewej), narysowana ponad 200 lat temu albo mapy produkowane przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (poniżej po prawej) opierają się o „sfałszowane” albo „wymyślone” dane. 

W rzeczywistości niemal każda mapa opiera się, przynajmniej częściowo, o dane które były interpolowane, a różne warianty metod interpolacji są stosowane w każdej dziedzinie nauk przyrodniczych.

Oszacowywanie wartości parametrów meteorologicznych na większym obszarze przy użyciu punktowych wyników pomiarów pochodzących ze stacji meteorologicznych, tak jak czyni to brytyjskie Met Office, jest normalną praktyką naukową używaną od zarania współczesnej nauki.

The post MIT: Brytyjskie Met Office fabrykowało dane pomiarowe z nieistniejących stacji appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

MIT

KNMI fałszował dane meteorologiczne i usunął historyczne zapisy o falach upałów w Holandii. 

Podobnie jak w przypadku podobnych „afer” z przeszłości, oskarżenia wysuwane pod adresem Niderlandzkiego Królewskiego Instytutu Meteorologii KNMI w 2026 r. wynikają z niezrozumienia metod używanych w klimatologii do rekonstrukcji historycznych zmian klimatu, w szczególności tzw. homogenizacji danych:

Homogenizacja jest niezbędna, gdy pomiary przeprowadzane są przez dłuższy okres (a przy badaniach klimatu, jak wiemy, interesują nas zmiany zachodzące przez dekady i stulecia) i zdarza się, że zmieni się sposób w jaki te pomiary są przeprowadzane.

Jak zmieniały się metody pomiarów temperatury? 

Obserwatorów, którzy dawniej w określonych godzinach przychodzili i sczytywali temperaturę z podziałki termometru, w większości wypadków zastąpił dziś automatyczny system wysyłający od razu dane do centralnego archiwum. Zmienić się mogły także godziny wykonywania odczytów, co ma znaczenie przy określaniu wielkości maksymalnych i minimalnych w czasie doby. 

Same termometry alkoholowe często zostały wymienione na platynowe rezystory pomiarowe (PTR), które można zintegrować z systemami komputerowymi. Wymiana sprzętu pomiarowego często pociągnęła za sobą wymianę klatki meteorologicznej: pakiet czujników zajmuje mniej miejsca więc klatka może być mniejsza. Warto zauważyć, że przypadku najstarszych obserwacji meteorologicznych, 200 i więcej lat temu, klatek meteorologicznych w ogóle jeszcze nie używano, a pomiary prowadzono z okien czy balkonów, najczęściej położonych po północnej, zacienionej stronie obserwatorium – a więc już dawno mieliśmy w tej kwestii zmiany.

Poza tym w ciągu dekad i stuleci zmieniać się mogło otoczenie stacji meteorologicznych, wynikające np. z rozwojem urbanizacji albo rolnictwa w okolicy. Czasami konsekwencją tego było przenoszenie stacji w nowe miejsce, np. poza miasto.

Każda taka zmiana mogła potencjalnie wpłynąć na wyniki przeprowadzonych pomiarów. Nie ma to zazwyczaj dużego znaczenia w przypadku obserwacji synoptycznych, gdzie interesuje nas pogoda „tu i teraz”, a błędy systematyczne o kilka dziesiątych stopnia albo kilka hektopaskali nie mają praktycznych konsekwencji. Badania klimatu i jego zmian wymagają jednak stabilności metod pomiarowych, a błędy — „niehomogeniczności” — wynikające na przykład z przeniesienia lokalizacji stacji o kilkaset metrów mogą być porównywalne wielkością ze zmianą klimatu (np. wzrostem temperatury) w okresie kilkunastu czy nawet kilkudziesięciu lat.

Homogenizacja, czyli jak poradzić sobie z nieciągłością metod i danych pomiarowych

Nie możemy cofnąć się w czasie i zainstalować w przeszłości współczesnego oprzyrządowania pomiarowego. Nie chcemy też kurczowo trzymać się starych metod i sprzętu, gdy nowy oferuje nam zupełnie nowe możliwości (np. pomiary temperatury co minutę czy pięć minut, a nie tylko raz, trzy czy cztery razy na dobę). Wiele zmian, na przykład otoczenia stacji, jest oczywiście niezależnych od osób i instytucji odpowiedzialnych za przeprowadzanie pomiarów.

Dlatego klimatolodzy opracowali metody statystyczne pozwalające na wykrycie wpływu tych czynników na wyniki pomiarów, oszacowanie ich wielkości, i usunięcie z danych pomiarowych. Zbiorczo nazywa się te techniki przetwarzania danych „homogenizacją„, bo chodzi o „ujednorodnienie” danych, i rekonstrukcję tego, jak wyglądałyby wyniki pomiarów, gdyby od zawsze przeprowadzano je w tych samych warunkach i w taki sam sposób.

Jedną z pomocy z których korzystają naukowcy są pomiary równoległe, na przykład przeprowadzane przy pomocy instrumentów starego i nowego typu, albo w starej i nowej lokalizacji. Dzięki temu różnice pomiarowe można porównać, oszacować związane z nimi błędy, i usunąć z szeregów danych. 

Podkreślamy tutaj od razu że dane oryginalne („surowe”) nie są zmieniane, i w dalszym ciągu pozostają dostępne, choćby po to, by w przyszłości opracować bardziej udoskonalone metody homogenizacji. Przy badaniach klimatu powinno się jednak używać danych już po homogenizacji, ponieważ interesują nas zmiany wynikające z wpływu czynników atmosferycznych, a nie artefakty pomiarowe i błędy systematyczne.

Homogenizacja danych przez KNMI – początek prac

Oskarżenia o rzekome „fałszerstwa” które padły pod adresem Niderlandzkiego Instytutu Meteorologii KNMI dotyczą właśnie homogenizacji. W 2016 roku KNMI opublikowało archiwum dobowych danych pomiarowych z pięciu stacji meteorologicznych, wraz z opisem metod statystycznych użytych przy ich przetwarzaniu.

Ponieważ każda z pięciu stacji zmieniała lokalizację, niezbędna była homogenizacja danych. W czterech przypadkach przez jakiś czas prowadzone były pomiary równoległe, dzięki czemu „zszycie” szeregów czasowych pochodzących z pomiarów wykonanych w różnych miejscach było możliwe do wykonania z dużą dokładnością.

Przenosiny piątej stacji, De Bilt, było jednak niezaplanowane i wymuszone zabudową bezpośredniej okolicy stacji, i tutaj równoległych pomiarów nie udało się wykonać. Dodatkowo, niecały rok wcześniej osłonę przyrządów pomiarowych w postaci wiaty zastąpiono standardową klatką meteorologiczną Stevensona. W tym przypadku, wobec braku pomiarów prowadzonych równolegle, klimatolodzy KNMI użyli obserwacji ze stacji w Eelde jako punktu odniesienia.

W towarzyszącym raporcie klimatolodzy podkreślali, że homogenizacja pomiarów dobowych temperatury jest znacznie trudniejsza niż uśrednionych wartości miesięcznych — cechują się one znacznie większą zmiennością, a błędy systematyczne często nieliniowo zależą od wartości temperatury. W przypadku wartości ekstremalnych dodatkowym problemem jest mała liczebność próby statystycznej — np. parametr TXx, najcieplejsza zarejestrowana wartość roczna, z definicji występuje raz w roku. Tym niemniej, użycie pomiarów równoległych umożliwiło dość dobrą ocenę wpływu czynników nieklimatycznych związanych z przenosinami stacji na szeregi temperatury. W przypadku Eelde (wcześniej Groningen) oraz Beek (wcześniej Maastricht) wcześniejsze pomiary były ewidentnie zawyżane w stosunku do pomiarów wykonywanych po zmianie lokalizacji stacji z terenów miejskich na niezurbanizowane.

Kontrowersje wzbudziła jednak stacja w De Bilt, gdzie porównanie z pomiarami wykonywanymi w Eelde również wskazywało, żeprzed przenosinami stacji część odczytów stacji — najcieplejsza część rozkładu statystycznego temperatur maksymalnych —była zawyżona w stosunku do pomiarów późniejszych. Ponieważ poprawki wpływały przede wszystkim na najwyższe temperatury, pierwsza homogenizacja doprowadziła do zmniejszenia historycznej liczby fal upałów przed rokiem 1950.

Jeszcze w 2016 roku użyte metody planowano udoskonalić — jednym z pomysłów było użycie również innych parametrów meteorologicznych do dokładniejszego rekonstrukcji stanu atmosfery w danej lokalizacji. Poza tym, opis historii przeprowadzanych pomiarów (metadane stacji) sugerował istnienie bardziej subtelnych błędów systematycznych, które można byłoby uwzględnić przy homogenizacji. Najważniejszym było obniżenie wysokości przeprowadzania pomiarów z 2,2 do 1,5 metra pomiędzy 1959 a 1962 rokiem.

Homogenizacja danych przez KNMI – wersja 2.0

Usprawnienia użytej metody opublikowano w roku 2022 i 2023. W 2023 roku ukazał się też artykuł krytykujący wybór Eelde jako stacji referencyjnej dla de Bilt, i wskazujący że gdyby użyć pomiarów z innych lokalizacji, poprawki dotyczące temperatur maksymalnych przed rokiem 1950 byłyby mniejsze.

KNMI zebrało więc te wszystkie udoskonalenia i w lutym roku 2026 opublikowało ulepszoną wersję danych homogenizowanych, wraz z raportem tłumaczącym  przyczyny wprowadzonych zmian.Temperatury średnie praktycznie nie uległy zmianie — już poprzednia wersja algorytmu była tutaj wystarczająco dobra, by wychwycić i poprawić błędy systematyczne powstające w dłuższych skalach czasowych. W wersji drugiej największym zmianom uległy jednak najcieplejsze temperatury: w De Kooy (wcześniej Den Helder) wartości przed rokiem 1950 uległy obniżeniu, w De Bilt — przeciwnie, podwyższono je (choć wciąż są one niższe od tego co wskazują dane „surowe”).

Uwaga „sceptyków klimatycznych” skoncentrowała się oczywiście tylko na tym ostatnim przypadku, a sam fakt aktualizacji danych został triumfalnie obwieszczono jako „zwycięstwo” osób negujących globalne ocieplenie, oraz niezbity dowód na to że instytucje meteorologiczne fałszują dane.

Tak działa nauka

Pomijając jednak wszystkie fakty opisane powyżej:

• że dane surowe były od zawsze dostępne, 
• że proces homogenizacji i jego zmiany jest transparentny i udokumentowany w literaturze naukowej, 
• że sama aktualizacja danych praktycznie nie zmienia długoterminowych trendów nawet tych kilku stacji, bo dotyczy tylko niewielkiej części rozkładu temperatur w nich mierzonych, 

historia ta świetnie obrazuje, jak powinna działać nauka, i dowodzi że jest w niej miejsce również dla „sceptyków”, jeśli tylko zechce im się zakasać rękawy i wziąć się do roboty.  Okazuje się bowiem, że da się napisać i opublikować artykuł naukowy zawierający merytoryczną krytykę dotyczącą jakiegoś aspektu metodyki badań, i że krytyka taka może posłużyć udoskonaleniu używanych w klimatologii metod.

Konsultacja: dr Aleksandra Kardaś

The post MIT: KNMI fałszował dane meteorologiczne appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

MIT

Jak pokazują zestawienia map z różnych lat, meteorolodzy zmieniają skale kolorów na mapach temperatury pokazywanych w telewizji, żeby były bardziej przerażające (zwłaszcza, jeśli chodzi o upały).

Negowanie obecnie zachodzącej zmiany klimatu przybiera różne formy. Jedna z najnowszych ma postać krążących w internecie obrazków porównujących prognozy pogody z różnych lat, różniących się stylistyką i użytymi schematami kolorów (patrz ilustracja 1). 

Zwykle towarzyszy im sugestia, że „ktoś” – klimatolodzy, meteorolodzy, producenci telewizyjnych programów pogodowych – specjalnie zmieniają kolorystykę map z prognozami, by przestraszyć oglądających, wskutek czego pogoda, która kiedyś wydawała się normalna, obecnie przedstawiana jest jako coś niezwykłego.

Zacznijmy od powtórzenia podstawowego, niekwestionowanego faktu, że globalne ocieplenie faktycznie zachodzi, a wraz z nim rosną temperatury maksymalne na całym świecie. Średnia temperatura lata w Polsce wzrosła o półtora stopnia, a dni z temperaturą maksymalną przekraczającą 30 stopni jest trzykrotnie więcej, niż trzydzieści lat temu. Fakty te – będące konsekwencją fizycznych procesów, które możemy zweryfikować i zmierzyć – są niezależne od tego, jak wyglądają mapy prognoz pogody.

Dlaczego mapy pogody różnią się między sobą wyglądem?

A mogą one wyglądać różnie, bo wbrew pozorom nie istnieje żaden centralny urząd regulujący wygląd map pogody, wizualizacji, wykresów ani skal barw. Owszem, czasami formułowane i używane są różne rekomendacje specjalistów, istnieją konwencje opisywane w podręcznikach, a także zwyczaje wynikające z historii i tradycji, jak na przykład powiązanie barwy niebieskiej z chłodem a czerwonej z ciepłem. Nikt jednak nie pilnuje tego, aby te rekomendacje, konwencje czy zwyczaje były ze sobą wszędzie spójne: różne instytucje i organizacje naukowe, firmy zajmujące się meteorologią (na przykład telewizje albo producenci oprogramowania do wizualizacji danych), ale też i pojedyncze osoby mogą używać różnych skal barw do pokazywania tych samych albo podobnych danych. Na to nakładają się lokalne uwarunkowania, wynikające z tego że różne kraje mają różny klimat, więc zakres ekstremów temperaturowych jest w nich różny.

Ilustracja 2: Przykłady prognoz pogody na 30.07.2024 pochodzące z różnych źródeł. Górny panel: IMGW-PIB – po lewej mapa synoptyczna z symbolami pogody, po prawej mapa temperatury z podstrony “mapy dynamiczne”. Dolny panel: po lewej prognoza udostępniana przez TVN Meteo, po prawej – przez Radio Maryja. 

Czym kierują się twórcy wizualizacji temperatury?

Celem wizualizacji jest bowiem przekształcenie zbioru liczb w coś co będzie bezpośrednio odbierane przez zmysł wzroku; wybór formy powinien być zatem dopasowany zakresu liczb które wizualizujemy i cech statystycznych ich zbioru. Ten zbiór nie jest jednak niezmienny: przede wszystkim dlatego, że istnieją pory roku, które zmieniają nam znacząco zakres tego, jakie temperatury odbieramy jako „normalne”. Temperatura maksymalna przekraczająca 15°C w Warszawie w lutym byłaby wyjątkowo wysoka, w lipcu – wręcz przeciwnie, taka sama temperatura maksymalna zostałaby uznana za wyjątkowo niską. Wizualizacja prognozy pogody może te różnice uwzględniać i używać różnych skal barw dla różnych pór roku, może też konsekwentnie używać tej samej. W tym drugim (częściej spotykanym) wypadku chcielibyśmy jednak mieć możliwość odróżnienia niewielkich zmian temperatury w każdym zakresie wartości, co jest trudniejsze jeśli używa się jednej, wspólnej skali barw.

Dodatkowo, przy omawianiu prognoz pogody często trzeba pokazać, w ramach szerszego kontekstu, obszary charakteryzujące się różnym klimatem. Nawet przedstawiając prognozę pogody dla Polski zdarza się, że synoptycy omawiają pochodzenie różnych mas powietrza, zahaczając o północną Afrykę, Grenlandię, tropikalny Atlantyk czy Arktykę. Mogą też mówić o temperaturze różnych warstw atmosfery, na przykład na wysokości odpowiadającej ciśnieniu 500hPa. I choć temperatury te są generalnie dużo zimniejsze od powierzchni Ziemi, wciąż mogą być relatywnie cieplejsze lub zimniejsze od normy klimatycznej, i te wariacje temperatury też zapewne chcielibyśmy przedstawić.

Na to nakładają się kwestie związane z biologią ludzkiego oka i postrzeganiem kolorów. Przetłumaczenie liczb – oraz różnic między nimi – na kolory nie jest proste, i nawet ludzie bez zaburzeń postrzegania barw (np. daltonizmu) mogą mieć kłopot z prawidłową interpretacją tego, jakim wartościom liczbowym odpowiadają. 

Szczególnie problematyczne są schematy barw używające bardziej skomplikowanej kolorystyki, na przykład popularna „tęcza” („jet”), dla których schemat postrzeganej „odległości” pomiędzy różnymi kolorami może być różny, i które sprzyjają dostrzeganiu nieistniejących wzorców albo ostrych gradientów obrazowanych wartości tam, gdzie one nie występują (patrz ilustracja 3).

Dlaczego skale barw czasami się zmienia?

Nie jest też tak, że gdy już ktoś używa jakiejś skali barw, to nie może jej zmienić. Powody zmian mogą być różne: na przykład może zmienić się studio obsługujące prognozę pogody w telewizji, albo nawet samo używane przez nie oprogramowanie, które zawiera jakieś domyślne ustawienia i skalę barw, a które nie zawsze są przenoszone do nowego oprogramowania. 

Zdarza się też, że zmiany są wprowadzane głównie dlatego, że wcześniej robili je inni, albo wręcz przeciwnie: bo przy ich pomocy można zademonstrować jakieś nowinki techniczne (na przykład: trójwymiarową wizualizację przepływu powietrza w atmosferze ziemskiej), których konkurencja jeszcze nie umie wdrożyć.

Przykład Tagesthemen – zmiana wykonawcy i prezentowanych informacji

W przypadku krążącego od dwóch lat po internecie obrazka, pokazanego na ilustracji 4, i porównującego prognozy pogody z niemieckiego programu informacyjnego Tagesthemen, przyczyną pokazywanej zmiany rodzaju mapy były zmiany organizacyjne.

Prognoza z czerwca 2017 przygotowana była przez firmę Cumulus Media, która odpowiadała także za produkcję biuletynu pogodowego Wetter vor Acht puszczanego przed programem informacyjnym Tagesschau. Biuletyn pogodowy wewnątrz samego Tagesschau, był już w tym czasie produkowany przez inną firmę, Hessischer Rundfunk, będącą częścią konsorcjum ARD. 

Na początku 2020 roku Hessischer Rundfunk przejęło kontrakt na produkcję prognoz pogody również w Tagesthemen. W konsekwencji zaczęło więc używać tych samych co w Tagesschau (już  od lat) rodzajów wizualizacji: mapę topograficzną z nałożonymi wartościami liczbowymi zastąpiono mapą temperatury (tzn. pokolorowaną zgodnie z przewidywanymi wartościami temperatury). 

Zaznaczmy tutaj, że ten ostatni sposób prezentacji danych ma pewne wady: wartości liczbowe, odpowiadające temperaturze w największych miastach, prezentowane są w częściowo przezroczystych polach, i w konsekwencji ich kolor zależy nie tylko od pokazywanej wartości, ale też od przeświecającego koloru tła. Zdarza się więc, że ich kolorystyka zmienia się w trudny do interpretacji sposób.

Przykład Met Office – poprawa czytelności map dla wszystkich

Niektóre zmiany są jednak bardziej przemyślane. Przykładem takich zmian była nieformalna kampania informacyjna „end the rainbow” („skończmy z tęczą”), prowadzona między innymi przez klimatologa Eda Hawkinsa (znanego z „klimatycznych pasków”), która doprowadziła do zastąpienia domyślnej tęczowej palety kolorów Jet w popularnym pakiecie do wizualizacji danych matplotlib. 

Ponieważ ludzie są z natury leniwi, ustawienia domyślne stają się często standardem, i w konsekwencji paleta Jet była powszechnie używana przez naukowców i nie tylko naukowców, z klimatologii i wielu innych dziedzin. Oprócz wspomnianych wcześniej problemów związanych z zaburzeniami postrzegania kolorów, paleta ta była też nieczytelna przy użyciu skali szarości, używanej w publikacjach papierowych.

Choć kampania dotyczyła głównie wizualizacji danych w publikacjach naukowych, towarzyszył jej wzrost świadomości na temat efektywnej wizualizacji danych, zagadnień związanych z tzw. dostępnością, czy postrzegania barw (i nie tylko barw) w ogóle. Pokłosiem tego były również zmiany palet kolorów wprowadzane przez niektóre służby meteorologiczne. Takie zmiany wprowadzili w lutym 2022 roku moi koledzy i koleżanki z brytyjskiej służby meteorologicznej Met Office (dodatkową motywacją dla tych zmian było to, że jeden z popularnych prezenterów pogody, Aidan McGivern, jest daltonistą).

Ponieważ nowoczesne palety barw, projektowane z uwzględnieniem potrzeb osób z zaburzeniami postrzegania kolorów, używają w większym stopniu zmian jasności a nie tylko odcieni, barwy odpowiadające wartościom najniższym i najwyższym są zazwyczaj ciemniejsze niż w paletach starszych. Stąd prawdopodobnie wziął się mit o tym, że klimatolodzy zmieniają kolorystykę mapek pogody, by były bardziej czerwone niż kiedyś.

Czasami to nie zmiana, tylko fałszerstwo

Pomysł zestawiania map pogody okazał się na tyle nośny, że posty tego typu pojawiają się co jakiś czas, publikowane przez różne konta i w różnych wersjach. Zdarza się, że prezentowane w nich mapy w ogóle nie pochodzą z tego samego źródła (a więc nie mogą dowodzić, że konkretny wydawca zmienił swoje wizualizacje) albo są przerobione. Omówienia takich fałszywych zestawień znajdziesz np. w artykułach:

zestawienie map pogody w Skandynawii:
Demagog,  Reuters Fact Check

zestawienie map pogody w południowej Europie:
Reuters Fact Check

Zdarza się, że skale kolorów zmieniają się “w drugą stronę” 

Skale kolorystyczne wykorzystywane na mapach temperatury dostarczanych przez służby meteorologiczne bywają co jakiś czas zmieniane także w związku ze zmieniającym się zakresem notowanych wartości samej temperatury. Jest to uzasadnione, ale u niedociekliwych odbiorców może budzić wrażenie, że upały są raczej słabsze niż silniejsze.

Przykładowo, w archiwum IMGW-PIB można znaleźć mapy średnich temperatur w lipcu, które zasadniczo różnią się kolorami: ta z roku 2013 ma dużo ciemniejsze kolory. Jeśli jednak przyjrzymy się skalom barwnym zauważymy, że tempearatura powyżej 21°C w roku 2013 była oznaczana kolorem czerwonym, a w 2023 – pomarańczowym (co pozwalałoby użyć koloru czerwonego dla temperatur jeszcze wyższych). Według IMGW-PIB średnia miesięczna temperatura dla całego kraju wyniosła w lipcu 2013 19,0°C  a 2023 19,3°C, chociaż nieuważny odbiorca mapek mógłby odnieść wrażenie, że było odwrotnie.  

Zgodnie z rekomendacjami Światowej Organizacji Meteorologicznej, co 10 lat zmienia się okres, na podstawie którego wyznaczana jest “klimatyczna norma” (jest to zawsze ostatnie “okrągłe trzydziestolecie”, a więc w 2024 lata 1991-2020). To oznacza, że zmienia się też znaczenie “zera” na mapach i wykresach przedstawiających anomalie temperatury, czyli jej odchylenia od klimatycznej normy. Temperatury, które w latach 1981-2010 uznawano wysokie, teraz już nie zaskakują – i właśnie to oddają zaktualizowane mapy. Niestety u osób, które przegapiły zmianę punktu odniesienia może to budować poczucie, że “naprawdę gorąco to bywało 10 lat temu”. 

Piotr Florek

The post Mit: Meteorolodzy i telewizje zmieniają skale kolorów na mapach pogody, żeby siać panikę appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

STANOWISKO NAUKI

Ziemia jest otoczona polem magnetycznym. Chroni nas ono m.in. przed erozją atmosfery wskutek oddziaływania wiatru słonecznego,  cząstkami z wyrzutów plazmy w koronie słonecznej, a także przed promieniowaniem kosmicznym. Nie ma jednak znaczenia dla ilości promieniowania elektromagnetycznego docierającego do Ziemi ze Słońca oraz elektromagnetycznego promieniowania ziemskiego skierowanego w przestrzeń kosmiczną. A to od tych dwóch czynników zależy średnia temperatura powierzchni Ziemi.

Nie ma wątpliwości, że główną przyczyną obecnej zmiany klimatu jest wzrost koncentracji gazów cieplarnianych.

Magnetosfera i jej zmiany

Ziemia jest otoczona polem magnetycznym, zwanym magnetosferą, generowanym przez dynamiczne siły wewnątrz naszej planety. Magnetosfera Ziemi chroni nas m.in. przed erozją atmosfery z powodu wiatru słonecznego, bombardowaniem przez cząstki z wyrzutów plazmy w koronie słonecznej, a także przed promieniowaniem kosmicznym. Można powiedzieć, że pełni rolę strażnika, niedopuszczającego do powierzchni Ziemi mknących przez kosmos naładowanych cząstek szkodliwych dla życia.

Pole magnetyczne Ziemi jest wywoływane przez wirowe prądy elektryczne powstające w płynnym jądrze obracającej się Ziemi (tzw. geodynamo). Pole to jest w naturalny sposób zmienne w różnych skalach czasowych (zob. ziemskie pole magnetyczne), a także oddziałuje z wszechobecnym w kosmosie strumieniem cząstek, w tym z wiatrem słonecznym. W skomplikowanym układzie prądów konwekcyjnych i elektrycznych w jądrze Ziemi istnieją dość stabilne konfiguracje (np. bieguny północny–południowy), które jednak fluktuują i możliwy jest przeskok pomiędzy nimi. To powoduje, że położenie biegunów magnetycznych Ziemi stopniowo przesuwa się, a nawet całkowicie odwraca (inwersja biegunów) co około 300 tys. lat. Kształt pola magnetycznego można obejrzeć np. na stronie internetowej NASA Scientific Visualization Studio. 

Geograficzne położenie biegunów magnetycznych zmienia się cały czas. Od początku rejestracji w 1831 r. szybkość „przemieszczania się” biegunów wzrosła z około 16 km do około 55 km rocznie, co powoduje konieczność stałej aktualizacji systemów nawigacyjnych. Wizualizację zmian z ostatnich 50 lat można obejrzeć na stronie internetowej NCEI NOAA. Można wyróżnić trzy typy zmian: przesunięcie, zamianę położenia północ-południe oraz tzw. wycieczki geomagnetyczne (ang. geomagnetic excursions). Zamiana położenia biegunów magnetycznych (inwersja, przebiegunowanie) nie jest niczym nowym w historii Ziemi. Zapisy paleomagnetyczne świadczą o tym, że bieguny magnetyczne Ziemi w ciągu ostatnich 83 milionów lat odwróciły się 183 razy, a w ciągu ostatnich 160 milionów lat kilkaset razy.

Odstępy czasowe między inwersjami ulegały znacznym wahaniom: średnio było to około 300 tys. lat, a ostatnie miało miejsce ok. 780 tys. lat temu. Podczas przebiegunowania następowało wyraźne osłabienie (choć nie zupełne zniknięcie) pola magnetycznego. Wycieczki geomagnetyczne to z kolei znaczne zmiany natężenia i kierunku pola magnetycznego Ziemi, występujące w krótkiej skali czasu, z powrotem do punktu wyjścia.

Na magnetosferę mają wpływ także koronalne wyrzuty masy (ang. coronal mass ejection, CME), a właściwie plazmy (materii zjonizowanej) z korony słonecznej. Są obserwowane przez naukowców i rejestrowane współcześnie przez aparaturę pomiarową. Ich energia i zasięg powodują zaburzenia magnetosfery, manifestujące się m.in. zorzami polarnymi. Samo zjawisko i jego skutki są widowiskowe, a czasami bezpośrednio odczuwalne na Ziemi – w 1989 r. burza słoneczna spowodowała ogromną awarię zasilania w kanadyjskiej prowincji Quebec.  

Przebiegunowanie a globalne ocieplenie

W debacie publicznej kilka lat temu pojawiły się głosy, że to zmiany ziemskiego pola magnetycznego mogą być czynnikiem decydującym o klimacie, w szczególności zaś przyczyną trwającego współcześnie globalnego ocieplenia. 

Publikacja (Vares i Persinger, 2015), wymieniona w treści mitu, będąca źródłem fałszywego przekonania o istotności przebiegunowania dla klimatu Ziemi, jest niezgodna ze współczesnym stanem wiedzy na ten temat. Została opublikowana w czasopiśmie International Journal of Geosciences. Czasopismo to jest wydawane przez Scientific Research Publishing (SCIRP), które znajduje się na listach tzw. drapieżnych wydawnictw (ang. „predatory journals”, patrz Predatory Journals List, Beall’s List of Potential Predatory Journals and Publishers), nie dających gwarancji rzetelnych recenzji i publikujących często artykuły wątpliwej jakości. Autorzy z Laurentian University w Kanadzie nie prowadzą badań naukowych w szeroko pojętej nauce o klimacie. D. A. E. Vares zajmuje się biologią molekularną i neuronauką, zaś zmarły w 2018 r. M. A. Persinger był psychologiem, zainteresowanym UFO oraz parapsychologią (źródło).

Z punktu widzenia praw fizyki oddziaływanie zmian pola magnetycznego na klimat jest niewielkie w porównaniu z wpływem współczesnej działalności człowieka. Powietrze atmosferyczne nie ma własności magnetycznych, poza marginalnymi ilościami żelaza, zawartymi w emitowanych pyłach wulkanicznych. Burze słoneczne i ich własności elektromagnetyczne wpływają tylko na jonosferę Ziemi, która rozciąga się od najniższej krawędzi mezosfery (ok. 50 kilometrów nad powierzchnią Ziemi) do przestrzeni kosmicznej, ok. 1000 km nad powierzchnią Ziemi. Nie mają więc istotnego wpływu na troposferę Ziemi ani dolną stratosferę, gdzie kształtuje się pogoda na powierzchni Ziemi. Co zaś jeszcze istotniejsze, nie mają istotnego wpływu na bilans energetyczny Ziemi i akumulację energii w systemie klimatycznym: ocenia się, że pole magnetyczne może odpowiadać za zaburzenia w bilansie energii planety sięgające maksymalnie kilku miliwatów na metr kwadratowy, podczas gdy całkowite wymuszenie radiacyjne wywołane przez antropogeniczne gazy cieplarniane wynosi ok. 3 W/m² (źródło: AR6 IPCC). 

Magnetosfera i klimat w odległej przeszłości 

Sceptycy mogą się także odwoływać do jednego z nowszych artykułów naukowych (Cooper i in., 2021), gdzie wskazano, że osłabienie pola magnetycznego w okresie tzw. wycieczki Laschampa, która miała miejsce ok. 42 tys. lat temu mogło być przyczyną istotnej zmiany klimatu. Badania zostały oparte w głównym stopniu na analizie drzew – agatisów nowozelandzkich – pod kątem zawartości węgla ¹⁴C oraz częstotliwości występowania malunków naskalnych w jaskiniach. Jednak już w tym samym numerze czasopisma opublikowano krytykę tego artykułu (Voosen, 2021), zawierającą poważne wątpliwości dot. metodologii i wniosków publikacji. 

Wpływ zmian magnetosfery w przeszłości, także w czasach, kiedy na Ziemi nie było jeszcze ludzi, jest badany od kilku dekad. Mimo znalezienia wielu ciekawych korelacji pomiędzy natężeniem pola magnetycznego Ziemi w wybranych miejscach a różnymi zjawiskami klimatycznymi (Courtillot, 2007 oraz artykuły cytujące), głównym wnioskiem z tych badań jest, że głównym czynnikiem kształtującym klimat Ziemi jest bilans energetyczny związany z promieniowaniem słonecznym (patrz także Efekt cieplarniany dla średniozaawansowanych (7): Bilans energetyczny Ziemi). 

Przykład analizy porównującej okresy intensywnych przemian społecznych w Mezopotamii ze zmianami pola magnetycznego możecie zobaczyć na Ilustracji 4. Jakkolwiek korelacje są ciekawe dla badaczy, to jednak – jak sami autorzy wskazują – nadal nie świadczą o związku przyczynowo-skutkowym.

Podsumowując, chociaż od czasu do czasu pojawiają się artykuły naukowe zawierających spekulacje na temat ocieplenia wywołanego zmianami w magnetosferze, to jednak stanowisko nauki opartej o wyniki pomiarów nie zmienia się: głównym czynnikiem trwającej zmiany klimatu jest działalność człowieka, w szczególności zaś nadmierna emisja gazów cieplarnianych (AR6 IPCC).

Jacek Pniewski, zainspirowany A. Buis, „Flip Flop: Why Variations in Earth’s Magnetic Field Aren’t Causing Today’s Climate Change”, JPL NASA.

The post Mit: To zmiany pola magnetycznego Ziemi i nadchodzące przebiegunowanie są przyczyną współczesnej zmiany klimatu appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

STANOWISKO NAUKI

Nasze emisje CO₂ ze spalania paliw kopalnych są ok. 20 razy mniejsze niż emisje ze źródeł naturalnych. Nie są jednak – tak jak naturalne – równoważone procesami usuwającymi dwutlenek węgla z powietrza. Dlatego powodują trwający od Rewolucji przemysłowej. wzrost koncentracji CO₂ w atmosferze. Badania pokazują, że tak dużej ilości dwutlenku węgla jak obecnie nie było w atmosferze od kilku milionów lat.

Naturalne emisje CO₂ (z oceanów i roślinności) są w równowadze z naturalnym pochłanianiem tego gazu (także przez oceany i roślinność). Ludzkie emisje zakłócają tę równowagę. Dzieje się tak, mimo że ponad połowa ludzkich emisji jest pochłaniana przez przyrodę: w ciągu roku ludzie emitują ok. 41 mld ton CO₂, a jego ilość w atmosferze rośnie tylko o 19 mld ton rocznie.

Regularne i dokładne pomiary zawartości CO₂ w atmosferze z użyciem spektrometrii podczerwieni zaczęliśmy prowadzić pod koniec lat 50-tych XX wieku. Już po kilku latach naukowcy zauważyli, że dwutlenku węgla w atmosferze z roku na rok przybywa.

Od końca lat 50-tych XX wieku koncentracja CO₂ w atmosferze wzrosła z poziomu 315 ppm (cząstek na milion cząsteczek powietrza) do około 430 ppm. Obecnie koncentracja dwutlenku węgla z roku na rok rośnie o ponad 2,5 cząsteczki na milion i proces ten przyspiesza.

Na wykresie koncentracji CO₂ w atmosferze (Rysunek 2, niebieska linia) wyraźnie widać roczne oscylacje. Jest to związane z pochłanianiem CO₂ przez rośliny lądowe na wiosnę i w lecie (od maja do października), a następnie oddawaniem węgla do atmosfery, wraz ze spadkiem liści i śmiercią roślin jednorocznych jesienią i zimą. Na półkuli południowej cykl pór roku i wzrostu roślinności jest co prawda przesunięty o pół roku, ale powierzchnia lądów na półkuli północnej jest znacznie większa, więc ich wpływ dominuje. Plankton w oceanach wzrasta równomiernie przez cały rok, nie wpływając istotnie na sezonowe wahania zawartości CO₂ w atmosferze.

Pomijając te oscylacje i uśredniając zawartość CO₂ w atmosferze rok po roku (czerwona linia) można zobaczyć, że jego stężenie w atmosferze bezustannie i coraz szybciej rośnie. Stopniowo takie pomiary składu atmosfery zaczęto prowadzić również w innych obserwatoriach, otrzymując spójny obraz sytuacji. Nowe techniki satelitarne pozwoliły na śledzenie zmian koncentracji gazów cieplarnianych w atmosferze.

Kiedy zaczął się wzrost zawartości CO₂ w powietrzu? Poniższy rysunek przedstawia pomiary stężenia dwutlenku węgla w powietrzu od roku 1000 (uzyskane dzięki wykorzystaniu bąbelków powietrza zamkniętych w lodowcach) do chwili obecnej. Aż do roku 1800 koncentracja dwutlenku węgla w atmosferze utrzymywała się na praktycznie niezmienionym poziomie 280 ppm. Pomiędzy rokiem 1800 a 2000 wydarzyło się coś, co nie było procesem naturalnym, warunkującym klimat poprzedniego tysiąclecia. To coś nazywamy dzisiaj rewolucją przemysłową. Za jej początek uważa się rok 1769, w którym James Watt opatentował maszynę parową. Owszem, pierwszy działający silnik parowy został wynaleziony w 1698 roku, jednak silnik Watta był zdecydowanie bardziej wydajny.

W ciągu setek tysięcy lat cykli epok lodowcowych koncentracja dwutlenku węgla w atmosferze oscylowała w zakresie 180-300 ppm. Obecna koncentracja jest bliska 430 ppm i rośnie wyjątkowo szybko, w tempie około 2,5 ppm rocznie. Badania pokazują, że tak dużej ilości dwutlenku węgla jak obecnie nie było w atmosferze od kilku, a może nawet kilkunastu milionów lat. To raczej nie przypadek.

Dobrym sposobem upewnienia się co do źródła pochodzenia dodatkowych ilości dwutlenku węgla w atmosferze jest przeanalizowanie historycznych koncentracji różnych izotopów węgla w atmosferze. Chodzi o 3 izotopy węgla: ¹²C – stabilny, łatwo przyswajalny w procesie fotosyntezy i preferowany przez rośliny, ¹³C – stabilny, mniej lubiany przez rośliny, ¹⁴C – niestabilny, wytwarzany z azotu w atmosferze pod wpływem promieniowania kosmicznego, z czasem połowicznego zaniku 5700 lat. Paliwa kopalne (węgiel, ropa, gaz) powstały z roślin (które preferują izotop ¹²C). W ich tkankach jest proporcjonalnie więcej ¹²C względem ¹³C niż w materii nieożywionej, co można zresztą łatwo zmierzyć. Węgla ¹⁴C w ogóle w paliwach kopalnych nie ma, bo już dawno zdążył się rozpaść. Spalając paliwa kopalne, wyrzucamy do atmosfery uwięziony w nich węgiel. Co zatem widzimy?

Widzimy, że (znowu!) w połowie XVIII wieku coś się stało: zawartość węgla ¹²C w atmosferze zaczęła coraz szybciej rosnąć (co przekłada się na spadek względnej zawartości ¹³C), pozostając w pełnej zgodności ilościowej z naszymi emisjami i działaniem cyklu węglowego. W ciągu zaledwie 200 lat, które upłynęły od początku epoki przemysłowej, względna zawartość ¹³C spadła o 2 promile. Może się wydawać, że to niewiele, ale nawet od szczytu epoki lodowcowej do XIX wieku roku wahania te były znacznie mniejsze (Böhm 2002). Podobnie mierzymy spadek atmosferycznej koncentracji węgla ¹⁴C.

Obserwujemy też spadek atmosferycznej koncentracji tlenu. Gdyby dwutlenek węgla był uwalniany przez ocieplające się oceany czy działalność wulkaniczną, nie byłoby powodu, by ubywało tlenu. Ponieważ przyrost koncentracji CO₂ jest skutkiem spalania (łączenia się z tlenem) węgla zawartego w paliwach kopalnych, koncentracja tlenu spada.

Około 30% emitowanego przez nas dwutlenku węgla jest pochłaniane przez oceany, rośnie więc ich kwasowość. Współczynnik pH wód oceanicznych zmalał w ciągu ostatniego stulecia o 0,1. Gdyby dwutlenek węgla trafiał do atmosfery z oceanów, również to zjawisko nie miałoby miejsca. Żadna z prezentowanych przez sceptyków teorii alternatywnych – mówiących o tym, że wzrost koncentracji dwutlenku węgla w atmosferze jest naturalny a gaz ten pochodzi z oceanów, mikrobów czy gleby – nie wyjaśnia tych faktów (Caldeira 2003).

Sceptycy klimatyczni często stwierdzają, że „ilości dwutlenku węgla emitowane przez ludzi są znikome w porównaniu z emisjami ze źródeł naturalnych”. To prawda – ludzie emitują do atmosfery zaledwie 5% tego gazu, pochodzącego przede wszystkim ze źródeł naturalnych takich jak ocean czy rośliny. Patrząc na poprzednie wykresy zauważyliśmy jednak, że obecnie dzieje się coś wyjątkowego, a wzrost atmosferycznej koncentracji dwutlenku węgla idzie w parze z naszymi emisjami tego gazu. Aby zrozumieć ten pozorny paradoks, przyjrzyjmy się cyklowi krążenia węgla w przyrodzie i zmianom, jakie do tego cyklu wprowadzamy.

Węgiel krąży między wielkimi zbiornikami: biosferą, glebą, skałami, wodami, atmosferą Ziemi i osadami (w tym paliwami kopalnymi). Sumaryczna ilość węgla krążącego w tym cyklu węglowym nie zmienia się w krótkich skalach czasowych. Źródła naturalne niemal dokładnie równoważą się – oceany emitują i pochłaniają około 80 mld ton, zaś lądowe ekosystemy emitują i emitują około 140 mld ton (w obu przypadkach pochłanianie jest jednak nieco większe od emisji). Nasza emisja stanowi stałą nadwyżkę, gromadzącą się w atmosferze, co widać w danych pomiarowych wykazujących stały wzrost stężenia CO₂.

Ludzie zaprzeczający naszemu wpływowi na wzrost atmosferycznej koncentracji dwutlenku węgla argumentują m.in., że „sami Chińczycy wydychają więcej CO₂, niż emitują wszystkie polskie elektrownie, samochody i fabryki”. Liczby się zgadzają, ale logika – już niekoniecznie. Skąd Chińczyk wziął węgiel, który wydycha z dwutlenkiem węgla? Z jedzenia – z rośliny, którą zjadł (albo ze zwierzaka, który zjadł roślinę). A skąd ten węgiel wzięła roślina? Z atmosfery. A więc węgiel z atmosfery trafił do rośliny, potem do Chińczyka, a na koniec powrócił do atmosfery, gdzie był na samym początku. Bilans całej tej operacji wynosi ZERO.

A skąd my bierzemy paliwa kopalne? Wydobywając je spod ziemi i, spalając, wpuszczamy błyskawicznie do cyklu węglowego zasoby węgla usuwane z niego przez naturę przez dziesiątki i setki milionów lat. Można to porównać do długotrwałego zbierania wody w sztucznym zbiorniku, którą potem gwałtownie wypuszczamy, wysadzając tamę w powietrze.

Zbiornik paliw kopalnych jest naprawdę duży, i zawiera porównywalną albo większą ilość węgla niż znajduje się w atmosferze albo roślinności czy powierzchniowych warstwach oceanu. Jeśli spalimy całość paliw kopalnych, drastycznie zwiększymy ilość węgla krążącego w cyklu węglowym.

Obserwowany coroczny wzrost koncentracji atmosferycznego dwutlenku węgla o 2,5 ppm oznacza zwiększanie ilości atmosferycznego węgla o około 5 mld ton, co przy naszej całościowej emisji na poziomie 11 mld ton (ze spalania paliw kopalnych oraz użytkowania gruntów i wylesiania) oznacza, że w atmosferze pozostaje mniej więcej połowa emisji – reszta jest pochłaniana w zbliżonych proporcjach przez oceany i lądy. To wyjaśnia, dlaczego oceany i lądy więcej węgla pochłaniają, niż emitują.

Marcin Popkiewicz na podstawie Skeptical Science, konsultacja merytoryczna: prof. Szymon P. Malinowski

The post Mit: Dwutlenek węgla emitowany przez człowieka nie ma znaczenia appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

STANOWISKO NAUKI

To, że ludzie są odpowiedzialni za globalne ocieplenie jest ewidentne, świadczą o tym liczne dowody doświadczalne: wyniki satelitarnych pomiarów promieniowania termicznego Ziemi, pomiary promieniowania termicznego atmosfery dochodzącego do powierzchni planety, spadek temperatury stratosfery i wiele innych.

W naukach przyrodniczych istnieje tylko jedna rzecz lepsza niż wynik pomiaru – są to wyniki wielu niezależnych pomiarów wykonanych różnymi metodami, wszystkie pokazujące ten sam rezultat. Fakt, że za globalne ocieplenie odpowiedzialni są ludzie, potwierdzają liczne i różnorodne dowody empiryczne.

Dwutlenek węgla w atmosferze

To, że rosnąca ilość dwutlenku węgla w atmosferze jest powodowana przez ludzką emisję, jest oczywiste, gdy porówna się koncentrację CO₂ w atmosferze i antropogeniczne emisje tego gazu:

W ciągu setek tysięcy lat cykli epok lodowcowych koncentracja dwutlenku węgla w atmosferze oscylowała w zakresie 180-300 ppm. Obecna koncentracja jest bliska 400 ppm i rośnie wyjątkowo szybko, w tempie 2 ppm rocznie. Liczne badania pokazują, że tak dużej zawartości CO₂ jak obecnie nie było w atmosferze od kilku, a może nawet kilkunastu milionów lat.

Dobrym sposobem upewnienia się co do pochodzenia dodatkowych ilości dwutlenku węgla w atmosferze jest przeanalizowanie zmian koncentracji różnych izotopów węgla w atmosferze. Chodzi o 3 izotopy: stabilne ¹²C i ¹³C oraz niestabilny ¹⁴C, z czasem połowicznego zaniku 5700 lat, powstający bezustannie w atmosferze wskutek oddziaływania promieniowania kosmicznego. Rośliny preferują przyswajanie lekkiego izotopu węgla ¹²C. Paliwa kopalne (węgiel, ropa, gaz) powstały z roślin, stąd też zawierają więcej ¹²C względem ¹³C niż powietrze, co zresztą można łatwo zmierzyć. Węgla ¹⁴C w ogóle w paliwach nie ma, bo już dawno zdążył się rozpaść. Spalając paliwa kopalne, wyrzucamy uwięziony w nich węgiel do atmosfery. I co widzimy?

Widzimy, że w połowie XVIII wieku coś się stało: względna zawartość ¹³C w powietrzu zaczęła spadać, pozostając w pełnej zgodności ilościowej z emisjami antropogenicznymi i działaniem cyklu węglowego. W ciągu 200 lat, które upłynęły od początku epoki przemysłowej, względna zawartość ¹³C spadła o 2 promile. Może się wydawać, że to niewiele, ale zmiany od epoki lodowcowej do XIX wieku roku były znacznie mniejsze (Böhm i inni, 2002). Podobnie, obserwujemy spadek atmosferycznej koncentracji węgla ¹⁴C, co świadczy, że przybywa w atmosferze węgla z paliw kopalnych.

Jednocześnie obserwujemy spadek atmosferycznej koncentracji tlenu. Nie miałoby to miejsca, gdyby w atmosferze przybywało CO₂ z innych powodów, niż spalanie paliw kopalnych. Pamiętamy, że tlen podczas spalania łączy się z węglem.

Około 30% emitowanego przez nas dwutlenku węgla jest pochłaniane przez oceany. W wyniku tego rośnie kwasowość oceanów, przez co ich współczynnik pH zmalał w ciągu ostatniego stulecia o 0,1. Gdyby dwutlenek węgla był uwalniany do atmosfery z oceanów, to zjawisko nie miałoby miejsca.

Żadna z prezentowanych przez sceptyków teorii alternatywnych – mówiących o tym, że wzrost koncentracji dwutlenku węgla w atmosferze jest naturalny, a gaz ten pochodzi z oceanów, mikrobów czy gleby – nie wyjaśnia tych faktów (Caldeira i Wickett, 2003). Wyniki pomiarów potwierdzają wyłącznie teorię, że przyczyną ocieplenia są spalane przez człowieka paliwa kopalne.

Nasilający się efekt cieplarniany

Satelity mierzą promieniowanie podczerwone uciekające w przestrzeń kosmiczną. Porównanie danych satelitarnych od 1970 do 1996 roku pokazało, że w kosmos ucieka coraz mniej energii niesionej przez fale o długościach absorbowanych przez gazy cieplarniane (Harries i inni, 2001). Można uznać to za „bezpośredni eksperymentalny dowód znaczącego wzrostu efektu cieplarnianego Ziemi”. Wynik ten został potwierdzony przez nowe dane z kilku różnych satelitów (Griggs 2004, Chen 2007).

Fakt, że mniej energii ucieka w przestrzeń jest potwierdzony przez pomiary przy powierzchni, które pokazują, że wzrasta natężenie promieniowania termicznego wracającego do powierzchni Ziemi z atmosfery. Szereg badań potwierdza, że przyczyną zjawiska jest rosnący efekt cieplarniany (Philipona 2004 [pełny artykuł], Wang i Liang, 2009). Analiza danych o wysokiej rozdzielczości spektralnej pozwala ilościowo powiązać wzrost promieniowania w kierunku ziemi z obecnością konkretnych gazów cieplarnianych (Evans i Puckrin, 2006, prezentacja konferencyjna). Pomiary prowadzą autorów do wniosku, że „nasze dane eksperymentalne ostatecznie zbijają argumenty sceptyków o nieistnieniu doświadczalnych dowodów na związek między wzrostem zawartości gazów cieplarnianych w atmosferze i globalnym ociepleniem.”

Trend wzrostowy temperatury

Analiza trendów temperatur w różnych warstwach atmosfery ujawnia kolejny ślad działalności człowieka. Fizyka transferu radiacyjnego pokazuje, że więcej dwutlenku węgla w powietrzu prowadzi do ocieplenia troposfery, z równoczesnym ochłodzeniem stratosfery. Dzieje się tak, ponieważ większy efekt „izolujący” w troposferze powoduje zatrzymanie większej ilości energii w dolnych warstwach atmosfery, zmniejszając tym samym ilość energii uciekającej do stratosfery. Efekt ten obserwuje się zarówno z satelitów, jak i mierzy bezpośrednio (dane z balonów meteorologicznych). Jednoczesne ocieplenie troposfery oraz ochłodzenie stratosfery potwierdza, że przyczyną wzrostu temperatury powierzchni Ziemi jest wzrost koncentracji dwutlenku węgla, a nie wzrost aktywności Słońca:

… i wiele, wiele innych

Badając przyczyny globalnego ocieplenia, powinniśmy wziąć pod uwagę szereg różnorodnych pomiarów. Naturalne jest rozpoczęcie badań od zmian temperatury powietrza przy powierzchni Ziemi, ale dokładniejsze analizy powinny wziąć pod uwagę także wyniki pomiarów satelitarnych, pokrywy śnieżnej, topnienia lodu, zmian temperatury na różnych wysokościach, zmian temperatury nad lądami i nad oceanami (także w samych oceanach na różnych głębokościach) i wiele innych. Jak pokazaliśmy wyżej, wiele niezależnych obserwacji prowadzi do tego samego wniosku: globalne ocieplenie jest skutkiem antropogenicznej emisji gazów cieplarnianych.

Marcin Popkiewicz na podstawie Skeptical Science, konsultacja merytoryczna: prof. Szymon P. Malinowski

The post Mit: Nie ma empirycznych dowodów na antropogeniczność globalnego ocieplenia appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

STANOWISKO NAUKI

Hodowla zwierząt odpowiada za kilkanaście procent antropogenicznych emisji gazów cieplarnianych, ale nie są to jedynie emisje pochodzące z układów trawiennych bydła. Największa część związanych z hodowlą bydła emisji pochodzi z wylesiania. „Krowie beknięcia” (czyli bardziej uczenie mówiąc emisja metanu pochodzącego z fermentacji materii organicznej we wnętrznościach przeżuwaczy) to kilka procent całości naszych emisji gazów cieplarnianych.

To, co można przeczytać w internetowych dyskusjach lub usłyszeć w radiu na temat hodowli krów kojarzy się z zabawą w „głuchy telefon”. Kilka lat temu FAO (UN Food and Agriculture Organization – Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa) wydał na ten temat raport „Długi cień hodowli zwierząt” (Livestock long shadow), w którym bardzo starannie podsumowano wpływ hodowli na środowisko. Jak wskazuje sam tytuł raportu, wzięto w nim pod uwagę rozliczne efekty pośrednie (np. związane z produkcją paszy dla bydła itd.). Jednym z haseł podsumowujących raport było porównanie emisji gazów cieplarnianych związanych z hodowlą do (faktycznie marginalnie niższych) emisji związanych z transportem. Niestety, to twierdzenie jest nagminnie przekręcane: transport bywa mylony z przemysłem, ogół gazów cieplarnianych z metanem, a na koniec dowiadujemy się czasem, że chodzi ni mniej ni więcej, tylko o „krowie bąki”. Spróbujemy to rozwikłać. O ile nie wskazano inaczej, wymienione w tekście liczby pochodzą z raportu FAO z 2006 i należy traktować je jako przybliżone.

Emisje dwutlenku węgla

Wbrew temu, co czasem można przeczytać w internetowych dyskusjach, oddychanie zwierząt hodowlanych nie jest źródłem emisji dwutlenku węgla netto, co tłumaczymy dokładniej w tekście MIT: Oddychanie powoduje wielkie emisje CO₂. Do bilansu węglowego hodowli zalicza się natomiast emisje związane ze zmianami użytkowania terenu, w szczególności zastępowanie lasów pastwiskami i polami uprawnymi na produkcję paszy (czyli wylesianie). Oznacza to likwidację potężnych rezerwuarów węgla, jakimi są lasy i zastąpienie ich dużo mniej pojemnymi pod tym względem terenami rolniczymi. FAO szacuje, że w efekcie wylesiania do atmosfery emitowane jest nawet 2,4 mld ton CO₂ rocznie. Jest to największa pozycja w bilansie nie tylko emisji samego CO₂ z hodowli zwierząt, ale też całości emisji gazów cieplarnianych z hodowli.

W swoich obliczeniach FAO uwzględnia także emisje dwutlenku węgla związane ze spustoszeniem, jakie masowy wypas bydła czyni w ekosystemach. Przyśpieszane przez zwierzęta pustynnienie obszarów trawiastych oznacza, że przestają one pełnić rolę magazynu, w którym rośliny odkładają zapasy węgla (odpowiada to emisjom rzędu 100 mln. ton CO₂ rocznie). Dodatkowo pod uwagę bierze się emisje rzędu 28 mln. ton CO₂ rocznie, wynikające z degradacji gleb przez uprawy.

Kolejną pozycją na liście emisji CO₂ jest wymagająca użycia nawozów sztucznych produkcja paszy. FAO szacuje, że związane z tym emisje CO₂ są rzędu 40 mln ton CO₂ (wytwarzanie nawozów jest niezwykle energochłonnym procesem).

Nie należy zapominać także, że w nowoczesnym gospodarstwie oprócz nawozów sztucznych używa się środków ochrony roślin, maszyn rolniczych, instalacji służących nawadnianiu, ogrzewanych hal itd. Wyprodukowanie i użycie tego wszystkiego wiąże się z emisją kolejnych 90 mln ton CO₂ rocznie. Kilkadziesiąt milionów ton jest ponadto emitowane wskutek przetwarzania, pakowania, przechowywania i dystrybucji produktów mięsnych i mleczarskich.

W sumie szacuje się, że hodowla zwierząt odpowiada za ok. 9% światowych emisji dwutlenku węgla.

Emisje metanu

Hodowla zwierząt odpowiada za znaczącą – bo aż 35-40% – część całkowitych antropogenicznych emisji metanu.

Ok. 89 mln ton metanu (równoważnik mniej więcej 2,2 mld. ton CO₂) jest emitowane co roku jako efekt zachodzącej w żołądkach przeżuwaczy fermentacji pokarmu (V raport IPCC, 2013), lub jak wolą niektórzy jako „krowie beknięcia i pierdnięcia”. Jest to spora liczba, ale wciąż mniejsza niż emisje metanu związane z użyciem paliw kopalnych (96 mln ton CH₄ rocznie, V raport IPCC, 2013). W rzeczywistości więc same „krowie beknięcia” to jedynie kilka procent naszych emisji gazów cieplarnianych i ok. ¼ emisji związanych z hodowlą.

Istotny wkład do emisji metanu – na poziomie 18 mln ton rocznie – stanowi rozkładanie się gnojowicy, czyli płynnej mieszaniny odchodów zwierząt przechowywanej w specjalnych zbiornikach i wykorzystywanej do nawożenia pól. Szczególnie duże są emisje z użyźnianych nawozem naturalnym, obficie nawadnianych ryżowisk.

Emisje tlenku azotu

Pisząc o gazach cieplarnianych rzadko zwracamy uwagę na emisje tlenku azotu, którego jest w atmosferze wielokrotnie mniej niż dwutlenku węgla i metanu. Tymczasem stężenie tego związku w powietrzu wzrosło od czasów rewolucji przemysłowej o ok. 20%, a w większości odpowiada za ten fakt rolnictwo. 65% antropogenicznych emisji tlenku azotu związane jest pośrednio lub bezpośrednio z hodowlą zwierząt – chodzi przede wszystkim o użycie nawozów sztucznych przy produkcji paszy oraz przechowywanie i wykorzystanie gnojowicy.

Krowy a samochody

Według autorów raportu FAO z 2006 roku, działania związane z hodowlą zwierząt powodują w sumie ok. 18% całkowitych emisji gazów cieplarnianych, za jakie odpowiada nasza cywilizacja. Jest to jednocześnie 50% emisji związanych z rolnictwem, leśnictwem i zmianami użytkowania terenu (kategoria RLUT, ang. AFOLU w raporcie IPCC), lub, jeśli wolimy, prawie 80% emisji rolniczych. Jak łatwo wywnioskować z poniższej ilustracji (V raport IPCC, 2014), faktycznie jest to odsetek porównywalny lub wyższy niż emisje z transportu. Porównanie jest bardzo obrazowe, ale należy tu pamiętać, że „długi cień hodowli zwierząt” obejmuje wszystkie elementy, o których pisaliśmy w poprzednich punktach, a nie tylko „krowie pierdnięcia”.

A gdyby tak nie jeść mięsa

Jak można łatwo wywnioskować z tego, co napisaliśmy wyżej, całkowita rezygnacja ze spożywania mięsa, nie oznaczałaby automatycznie zmniejszenia całkowitych emisji gazów cieplarnianych o 18%. Chociaż nie byłoby wtedy potrzeby produkcji paszy czy organizowania masowego wypasu, to wciąż potrzebowalibyśmy ziemi i nawozów, by wyhodować odpowiednią do wyżywienia ludzkości ilość roślin. Gospodarstwa wciąż korzystałyby z prądu i paliw, a produkty wymagały przetwarzania, przechowywania i transportowania. Sprawę dodatkowo komplikuje fakt, że ludzie i zwierzęta jedzą… różne rośliny, a rośliny pastewne uprawia się często w miejscach nienadających się pod uprawę zbóż. Temat ten jest szczegółowo podsumowany w 11 rozdziale III części V raportu IPCC z 2014 roku.

Nie ulega jednak wątpliwości, że zmiany w diecie mieszkańców Ziemi są ważnym elementem w dążeniu do zatrzymania wzrostu średniej temperatury na poziomie 2°C (i utrzymana koncentracji dwutlenku węgla w atmosferze poniżej 450 ppm). W pracy Stehfesta i in. 2009 przeanalizowano potencjalne efekty stopniowego (od roku 2010 do 2030) ograniczenia spożycia mięsa na świecie (rezygnację z mięsa przeżuwaczy, mięsa w ogóle, mięsa i innych produktów odzwierzęcych lub po prostu… wprowadzenie zrównoważonej diety według zaleceń Harvard Medical School). Jak widać na wykresie poniżej, każde ograniczenie hodowli zwierząt prowadzić powinno do istotnej redukcji emisji gazów cieplarnianych. Restrykcyjne diety pozwoliłyby na obniżenie spodziewanych koncentracji ekwiwalentu dwutlenku węgla w powietrzu o 57-76 ppm. Początkowo szczególnie silny byłby efekt rezygnacji z pastwisk i przywrócenia na ich miejsce ekosystemów magazynujących węgiel (stąd widoczne przez jakiś czas na wykresie zahamowanie wzrostu całkowitych emisji), z czasem jednak traciłby on na znaczeniu (ekosystemy mają ograniczoną pojemność). Niestety z obliczeń jasno wynika, że dla zatrzymania zmiany klimatu zmiana menu, choć konieczna, nie jest jednak wystarczająca.

Podsumowanie

Pamiętajmy. Krowy, to tylko krowy i same w sobie (a nawet wsparte przez świnie, kozy, owce, kury i inne zwierzęta hodowlane) nie dorównują nam i naszym maszynom pod względem emisji gazów cieplarnianych. Układy pokarmowe wszystkich przeżuwaczy w sumie odpowiadają za ok. ¼ całkowitych emisji związanych z ich hodowlą. Dopiero gdy uwzględnimy „długi cień hodowli” – łącznie z wylesianiem czy produkcją paszy – otrzymamy źródło emisji porównywalne z transportem, stanowiące 18% całkowitych emisji antropogenicznych gazów cieplarnianych.

Aleksandra Kardaś, konsultacja merytoryczna prof. Szymon Malinowski

The post Mit: Krowy emitują więcej gazów cieplarnianych niż transport appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

MIT

ocieplenie powoduje większe parowanie oceanów i poziom wody nie ulegnie podniesieniu, a  wręcz obniżeniu, bo to wynika z praw fizycznych (źródło)

W związku z ostatnimi coraz bardziej ponurymi projekcjami wzrostu poziomu morza (czytaj na przykład: Wzrost poziomu morza znacznie szybszy niż prognozowano?, Tysiące lat zmian poziomu morza, Może być niedobrze. Ekstremalna prognoza Jamesa Hansena wchodzi do kanonu nauki), w internecie pojawiło się sporo dyskusji na temat obiegu wody w przyrodzie. Wiele osób uważa, że wzrost poziomu morza związany z topnieniem lodowców, lądolodów i rozszerzalnością termiczną wody zostanie w ocieplającym się klimacie zrównoważony nasilonym parowaniem. Niestety (lub na szczęście, biorąc pod uwagę, że więcej pary wodnej oznacza silniejszy efekt cieplarniany Mit: Para wodna jest najważniejszym gazem cieplarnianym), są to złudne nadzieje.

Spójrzmy na to jak fizycy. Wyobraźmy sobie, że Ziemia jest idealnie okrągłą kulą z gładką powierzchnią. Masa całej atmosfery odpowiadałaby masie zaledwie dziesięciometrowej warstwy wody umieszczonej na powierzchni planety. Gdyby skroplić całą wodę zawartą w atmosferze, utworzyłaby warstwę grubości ok. 2,5cm.

Przyjmijmy, że wzrost poziomu morza miałby w XXI wieku sięgnąć 1 m (wersja uznawana obecnie za optymistyczną). Aby zmieścić tę wodę w atmosferze, trzeba byłoby do obecnych 2,5cm dodać jeszcze ok. 70cm (ocean pokrywa ok. 70% Ziemi a atmosfera całą). Wody w atmosferze musiałoby zrobić się prawie 30 razy więcej. Realistyczne?

Nie bardzo. Stale parujący ocean pokrywa większość powierzchni Ziemi. Para wodna nie ucieka w kosmos, a praktycznie nawet nie przedostaje się do wyższych warstw atmosfery – pozostaje w troposferze. System klimatyczny można porównać do przykrytego szczelną pokrywką garnka wypełnionego częściowo wodą. W powietrzu nad wodą może znaleźć się tylko tyle pary wodnej, na ile pozwala temperatura tego powietrza. Więcej, gdy jest ciepłe, mniej gdy jest chłodne. Kiedy zdejmiemy garnek z fajerki i zacznie on stygnąć, pary wodnej w powietrzu nad wodą zrobi się po jakimś czasie za dużo i skropli się ona na ściankach i pokrywce garnka, a krople po jakimś czasie spłyną w dół. Analogicznie, kiedy pary wodnej robi się w atmosferze za dużo, skrapla się ona na cząstkach aerozolu atmosferycznego i powstają chmury, a po jakimś czasie spada z nich deszcz, który zwraca wodę do oceanu. Jeśli gdzieś robi się „miejsce” na więcej pary, w ciągu pojedynczych dni  „niedobór” jest uzupełniany napływem wilgoci znad oceanu. Biorąc pod uwagę globalną średnią, w atmosferze znajduje się właśnie tyle wody, ile może się w niej znaleźć.

O ile może wzrosnąć pojemność tego „rezerwuaru”? Wyobraźmy sobie, że temperatura całego globu byłaby taka jak w tropikach. Jak pokazuje rysunek 3, w atmosferze można by wtedy „upchnąć” ładunek wody odpowiadający odpowiadający po skropleniu warstwie o grubości ok. 6 cm. A co zresztą? Reszta po prostu by się tu nie zmieściła.

W miarę wzrostu średniej temperatury powierzchni Ziemi wzrost poziomu oceanu jest nieuchronny (choćby z powodu rozszerzalności termicznej wody) i trwa już dziś. Nasilone parowanie temu nie zaradzi.

Aleksandra Kardaś, konsultacja merytoryczna: prof. Szymon P. Malinowski

The post Mit: parowanie zrównoważy wzrost poziomu morza appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

STANOWISKO NAUKI

Chemtrails nie istnieją. To nazwa stworzona przez zwolenników teorii spiskowych, którzy mianem chemtrails określają smugi kondensacyjne lub naturalnie występujące chmury. Wszystkie „podejrzane” cechy smug kondensacyjnych wyjaśnia fizyka atmosfery.

Podczas naszych spotkań z uczestnikami festiwali nauki i innych imprez, często padają pytania na temat tzw. chemtrails. Chodzi o pozostawiane na niebie przez samoloty smugi kondensacyjne, które w myśl popularnej teorii spiskowej mają być tajemniczymi chemicznymi opryskami (stąd wymyślona przez ich tropicieli specjalna nazwa), prowadzonymi przez Amerykanów, tajny Rząd Światowy lub inną organizację. Przyczyna, dla której wytwarzane są chemtrails, nie jest jasna – niektórzy twierdzą, że to program modyfikacji pogody lub klimatu (zależnie od autora, albo będący przyczyną ocieplenia, albo też mający mu przeciwdziałać), inni, że trucia ludności, kontroli populacji, a nawet kontroli umysłów. Nie zdołamy w jednym tekście wyczerpać wszystkich mitów unoszących się wokół tzw. chemtrails, ale postaramy się wyjaśnić te aspekty powstawania smug kondensacyjnych, które najczęściej niepokoją podejrzliwych obserwatorów nieba.

Czym są smugi kondensacyjne?

Tzw. chemtrails, czyli smugi kondensacyjne to wąskie chmury powstające w miejscu, przez które przeleciał samolot. W zależności od sytuacji, ich powstanie umożliwia jeden lub więcej z trzech mechanizmów:

1. spaliny samolotu zawierają parę wodną, zwiększają więc lokalnie wilgotność powietrza, co może prowadzić do jego przesycenia i zapoczątkowania kondensacji pary wodnej, czyli powstawania kropelek (lub kryształków) chmurowych (patrz rysunek 3),
2. spaliny samolotu dostarczają jąder kondensacji lub krystalizacji – cząstek, na których może osiadać woda, niezbędnych do powstawania kropelek lub kryształków chmurowych,
3. przelot samolotu powoduje zaburzenie ciśnienia atmosferycznego – powietrze jest lokalnie rozprężane, a więc i chłodzone, co może spowodować kondensację pary wodnej (to stąd biorą się smugi kondensacyjne „wychodzące” ze skrzydeł, a nie silnika samolotu – patrz rysunek 4).

To, czy smuga kondensacyjna powstanie i jak długo utrzyma się na niebie, ściśle zależy od lokalnych warunków panujących w atmosferze w miejscu, przez które przelatuje samolot (patrz rysunek 2) oraz od własności spalin. To naprowadza nas na odpowiedź na pytanie:

Dlaczego te smugi mają przerwy?

Podczas lekcji geografii w szkole uczymy się, że w troposferze (najniższej warstwie atmosfery) temperatura maleje z wysokością aż do poziomu tropopauzy, gdzie się stabilizuje, by następnie ponownie zacząć rosnąć z wysokością w stratosferze. Jest to jednak jedynie uśredniony obraz sytuacji. W rzeczywistości w atmosferze stale występują ruchy poziome i pionowe, parowanie i kondensowanie wody, wreszcie naprzemienne podgrzewanie i chłodzenie się powietrza od powierzchni ziemi. Procesy te powodują, że pionowy profil temperatury rzadko przyjmuje wyidealizowaną postać znaną z podręcznika. Temperatura zmienia się z wysokością rozmaicie (czasem nawet rośnie!) i nie zależy to jedynie od dnia ale także od lokalizacji. Na tej samej wysokości w atmosferze możemy więc mieć różne temperatury powietrza (patrz rysunek 5). Oczywiście dotyczy to również wilgotności (patrz rysunek 6) a także koncentracji jąder kondensacji. Oznacza to, że, nawet nie zmieniając pułapu lotu, samolot może przelatywać przez obszary o różnych własnościach – sprzyjających powstawaniu i utrzymywaniu się smug kondensacyjnych lub nie.

Zróżnicowanie warunków panujących w atmosferze skutkuje również tym, że w jednej chwili możemy widzieć na niebie samoloty, z których jeden zostawia smugę kondensacyjną a drugi nie (jest to tym bardziej prawdopodobne, że jeśli mamy w zasięgu wzroku dwa samoloty to – zgodnie z przepisami lotniczymi – raczej nie lecą one na tej samej wysokości). Liczne przykłady pojawiających się i znikających smug kondensacyjnych znajdziecie w filmie akcji Les Chevaliers du ciel (zobacz fragmenty filmu).

Dlaczego niektóre smugi od razu znikają, a inne długo pozostają na niebie?

Tak samo jak możliwość powstawania smug, również czas ich życia i prawdopodobieństwo zamienienia się w trwałą chmurę, zależą od warunków panujących w konkretnej chwili i miejscu, przez które przelatuje samolot. Utrzymywaniu się smug kondensacyjnych i ich rozrostowi sprzyjają te same okoliczności, które sprzyjają występowaniu naturalnych chmur wysokich, składających się z kryształków lodu i w naszych szerokościach geograficznych pojawiających na wysokościach od 5 km (zimą) do 13 km (latem).

Smugi kondensacyjne szczególnie łatwo powstają i utrzymują się na niebie w strefie zachmurzenia wysokiego, poprzedzającego nadejście ciepłego frontu atmosferycznego (rysunek 8). Frontem atmosferycznym nazywamy obszar ścierania się mas powietrza o różnych własnościach. Front ciepły występuje, gdy przemieszczająca się masa ciepłego powietrza wślizguje się na klin powietrza chłodnego. Na ogół towarzyszą temu długie, jednostajne opady – takie wprowadzające w stan przewlekłej melancholii. Prawdopodobnie jest to jedna z okoliczności, które skłaniają niektórych obserwatorów pogody do podejrzewania spisku związanego z manipulacjami pogodą.

Dlaczego smugi kondensacyjne układają się w kratkę?

Rzeczywiście zdarza się, że kolejne przeloty samolotów przez obszar, w którym warunki sprzyjają powstawaniu smug kondensacyjnych, powodują powstanie na niebie stosunkowo regularnej kratki. Aby zrozumieć, czemu tak się dzieje, najlepiej spojrzeć na zamieszoną niżej animację przedstawiającą ruch lotniczy nad Europą w typowy letni dzień. Jak widać, samoloty poruszają się powtarzalnymi, czasem równoległymi trasami, szczególnie zagęszczonymi i przecinającymi się w rejonach dużych lotnisk. Nawet, kiedy na niebie nie pojawiają się smugi, typowe trasy samolotów układają się miejscami w kratkę.

Dlaczego smug jest więcej niż kiedyś?

Odpowiedź jest trywialna: ponieważ natężenie ruchu lotniczego znacznie wzrosło (patrz rysunek 7). Od roku 1995 rosło w średnim tempie ok. 5% rocznie i w ten sposób w ciągu 20 lat prawie się potroiło. To znacząco zwiększa prawdopodobieństwo pojawienia się samolotu w strefie sprzyjającej powstawaniu smug kondensacyjnych.

Samoloty, aerozol i inżynieria planetarna

Jedna z hipotez towarzyszących opowieściom o chemtrails mówi o ich związku z inżynierią klimatyczną. Jak już zauważyliśmy, zwolennicy teorii spiskowej nie są zgodni co do tego, czy miałyby one powodować globalne ocieplenie, czy też mu zapobiegać. Niezależnie od tego, jaki konkretnie miałby być skutek wytwarzania chemtrails, zapytać należy, czy rozpylanie aerozolu przez samoloty byłoby efektywną metodą manipulacji klimatem? Odpowiedź brzmi „nie”. Przede wszystkim, cząstki rozpylone w troposferze – najniższej warstwie atmosfery, tej, w której latają zwykłe samoloty – w ciągu kilku dni lub tygodni opadają na powierzchnię. Aby podtrzymać jakikolwiek efekt klimatyczny należałoby więc prowadzić opryski stale. Tymczasem sami wyznawcy chemtrails zauważają, że smugi nie pojawiają się codziennie.

W rzeczywistości jedną z zaproponowanych metod tak zwanej inżynierii planetarnej jest wykorzystanie specjalnych balonów do rozpylania aerozolu siarkowego w stratosferze, czyli warstwie atmosfery znajdującej się powyżej troposfery. Jak już wspomnieliśmy wyżej, stratosfera jest oddzielona od troposfery tropopauzą, a w jej obrębie temperatura rośnie z wysokością. Takie warunki utrudniają mieszanie się powietrza pomiędzy warstwami, co oznacza, że aerozol wdmuchnięty do stratosfery pozostaje w niej nie przez kilka dni, lecz przez kilka lat. Kropelki kwasu siarkowego miałyby – wzorem naturalnego aerozolu siarkowego pochodzenia wulkanicznego – blokować część promieni słonecznych docierających do Ziemi.

Podobnie jak inne projekty z dziedziny inżynierii planetarnej, pomysł ten jest obecnie jedynie analizowany teoretycznie. Jeśli kiedykolwiek będziemy musieli wprowadzić go w życie, z pewnością niezbędne będą eksperymenty polowe. Naukowcy zdają sobie jednak sprawę, że wszelkie doświadczenia tego typu muszą być poprzedzone starannym przygotowaniem i ściśle kontrolowane. Na razie nie istnieją międzynarodowe przepisy i normy, które by to regulowały, dlatego badacze wstrzymują się z „wychodzeniem z laboratoriów” (polecamy wypowiedź prof. Alana Robocka nagraną podczas konferencji na temat inżynierii klimatycznej w 2014 roku). Z powodu braku uregulowań i z obawy przed stworzeniem precedensu, zrezygnowano nawet z tak, wydawałoby się, nieszkodliwego eksperymentu jak wypuszczenie balonu na uwięzi na wysokość jednego kilometra i rozpylenia w atmosferze 10l wody (projekt SPICE, wypowiedź dr Matthiew Watsona).

A jaki wpływ na klimat mają smugi kondensacyjne?

Smugi kondensacyjne często pojawiają się i utrzymują w miejscach, w których naturalne chmury nie mogłyby powstać. To znaczy, że zwiększają sumaryczną pokrywę chmur wysokich, w sumie o ok. 11% (Burkhardt i Karcher, 2011). Dokładne oszacowanie tego efektu nie jest proste: co prawda łatwo jest policzyć powierzchnię wyraźnych, liniowych smug kondensacyjnych (nawet kilka procent w rejonach dużego natężenia ruchu lotniczego, Seifeld, 1998), ale gdy zamieniają się one w rozległe chmury, trudno odróżnić je od chmur naturalnych.

Podobnie jak naturalnie powstające chmury pierzaste, smugi kondensacyjne jednocześnie odbijają w kosmos promieniowanie słoneczne (co sprzyja ochładzaniu klimatu) i zatrzymują długofalowe (podczerwone) promieniowanie ziemskie (co oznacza ocieplanie klimatu). Przeważa jednak ten drugi efekt. Całkowity wpływ chmur pochodzenia lotniczego na klimat charakteryzuje ich wymuszanie radiacyjne, czyli zmiana, jaką powodują w bilansie energetycznym Ziemi (a konkretnie – spadek w ilości promieniowania uciekającego w przestrzeń kosmiczną). Jest ono szacowane na 37,5 mW/m² (Burkhardt i Karcher, 2011). To dużo czy mało? To wartość godna uwagi, ale dużo mniejsza niż całkowite wymuszanie radiacyjne związane z działalnością człowieka (obejmujące zarówno emisje gazów cieplarnianych jak i aerozoli oraz zmiany użytkowania terenu), które w roku 2011 szacowano na ok. 2290 mW/m² (V raport IPCC).

„Dziwne chmury”

Doniesieniom o rzekomych „sztucznych chmurach” często towarzyszą zdjęcia chmur powstających w wyniku naturalnych zjawisk atmosferycznych. Jest to o tyle zaskakujące, że na ogół wyglądają one zupełnie inaczej niż smugi kondensacyjne. Najczęściej chodzi o specyficzne układy chmur związane z tym, że w atmosferze sąsiadują ze sobą rejony, w których powietrze porusza się w górę i w dół. Sytuacją sprzyjającą powstawaniu chmury jest ruch wstępujący (do góry), w trakcie którego powietrze stygnie i dochodzi do kondensacji pary wodnej. Tam, gdzie powietrze opada, chmura zanika. W przyrodzie często mamy do czynienia z pionowymi ruchami powietrza wymuszanymi na przykład przez przeszkody terenowe lub podgrzewanie powietrza przez powierzchnię ziemi (różne typy podłoża w różnym stopniu nagrzewają się od Słońca i z różną wydajnością ogrzewają powietrze!).

Poniżej przedstawiamy kilka przykładów. Jeśli natknęliście się na inne ciekawe formacje i chcielibyście dowiedzieć się, jak powstają, pytajcie w komentarzach.

Podsumowanie

Smugi kondensacyjne to jeden ze sposobów, w jakie człowiek oddziałuje na ziemski system klimatyczny, jednak nie kryje się w nich żadna tajemnica. Do wyjaśnienia wyglądu i zachowania smug wystarczy odrobina wiedzy z dziedziny meteorologii, nie potrzeba żadnych teorii spiskowych. Dodatkowo – czy pomysł, że dziesiątki tysięcy pilotów posłusznie uczestniczyłoby w rozpylaniu trujących chemtrails nad rejonami w których mieszkają oni sami i ich rodziny, wydaje Wam się realistyczny?

Jeśli widzicie na niebie coś ciekawego i nietypowego – zamiast siać dezinformacje o rzekomych chemtrails, poszukajcie informacji o tym chociażby w internetowych atlasach chmur czy Cloud Appreciation Society. Szczegółowe omówienia rozmaitych doniesień na temat rzekomych chemtrails znajdziecie między innymi na stronach Contrail Science oraz Pogoda i klimat.

Aleksandra Kardaś, konsultacja merytoryczna: prof. Szymon Malinowski

The post Mit: Rząd Światowy kontroluje klimat za pomocą chemtrails appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

MIT

To może być największe oszustwo naukowe wykryte w historii – NASA i NOAA zostały złapane na gorącym uczynku, zmieniając historyczne dane temperatury by wyprodukować „narrację zmiany klimatu”, która przeczy rzeczywistości. (…) [K]iedy urząd przejął Obama i zaczął popychać narrację o globalnym ociepleniu w celach politycznych, NASA musiała zmienić historyczne dane, żeby odwrócić tendencję chłodzącą i zamiast tego pokazać trend ocieplający.

Dokonano tego, wykorzystując komputery modelujące klimat, które szybko sfabrykowały dane, które chcieli widzieć badacze, zamiast tego co faktycznie miało miejsce w realnym świecie. (…) [D]ane historyczne, zwłaszcza upały i susze w latach 1930, teraz są systematycznie tłumione by wyglądały na chłodniejsze niż faktycznie były. Jednocześnie dane temp. od 1970 do 2010 są bardzo przesadzone by wyglądały cieplejsze niż były. (źródło: Wolna Polska, korekta językowa: redakcja NoK)

Większość danych dotyczących zmian klimatu na lądach z ostatnich 200 lat pochodzi z pomiarów wykonywanych przez stacje i posterunki meteorologiczne. Choć to nieocenione i bogate źródło informacji, pomiary te przeprowadzano raczej z myślą o raportowaniu aktualnych warunków meteorologicznych, a nie monitorowaniu długoterminowych trendów klimatycznych. Ponieważ dane pozyskane w ten sposób zawierają wpływ licznych czynników pozaklimatycznych (zwanych niehomogenicznościami), w analizach klimatologicznych nie powinno się używać ich w postaci „surowej”.

Przykłady czynników wpływających na jakość danych

Niektóre z tych niehomogeniczności to zwykłe błędy, wynikające z zawodności sprzętu albo ludzkich pomyłek. Przykładowo, osoba spisująca wartość z termometru mogła źle odczytać cyfry na skali; mogła zapisać je w nieczytelny sposób; mogła zapomnieć dodać znak 'minus’ albo symbol ten znak kodujący; mogła użyć nieodpowiedniej skali (Celsjusza, Kelwina czy Fahrenheita) przy raportowaniu danych. Błędy takie stosunkowo łatwo jest wyłapać i poprawić.

Jako przykład można podać średnie temperatury miesięczne mierzone w mieście Bilma, w Nigerii. W latach trzydziestych i czterdziestych XX wieku wiele stacji we francuskich koloniach w Afryce Zachodniej podawało temperaturę w kelwinach; później ktoś „poprawił” te wartości dzieląc je przez 10 (ponieważ błędnie założył, że 292 to zapis odpowiadający 29,2 stopni Celsjusza.

Inne niehomogeniczności związane są z samą aparaturą pomiarową oraz otoczeniem i mikroklimatem stacji. Rzadko zdarza się, by pomiary parametrów meteorologicznych były wykonywane dzisiaj dokładnie w tych samych warunkach i przy pomocy tych samych przyrządów co 100 czy nawet 50 lat temu. Niektóre stacje mogły zostać, w przeciągu dekad swojego funkcjonowania, otoczone przez teren zurbanizowany; inne wręcz przeciwne – przeniesione z przedmieść na tereny niezabudowane. Ponieważ temperatura atmosfery spada wraz z wysokością, wystarczy, by wysokość nad poziomem morza nowej lokalizacji różniła się o 100 metrów, żeby spowodować sztuczne ochłodzenie albo ocieplenie o wartości około pół stopnia. Również wymiana aparatury pomiarowej, klatki meteorologicznej czy nawet wycięcie okolicznych krzewów może wpływać na zmierzone przez stację wartości temperatury.

Przykład: w kwietniu 2013 roku IMGW przeniosło stację klimatyczną z Elbląga do Milejowa, do lokalizacji położonej 149 metrów wyżej nad poziomem morza. Porównując pochodzące z niej dane z pomiarami wykonanymi w okolicznych stacjach łatwo można dostrzec że spowodowało to znaczące obniżenie raportowanych wartości temperatury. Wykres poniżej pokazuje różnice w miesięcznych odczytach pomiędzy w Elblągiem a Kaliningradem, Olsztynem, Chojnicami i Toruniem (szary), oraz średnią różnicę pomiędzy tymi stacjami (czarny).

Jak naukowcy korygują błędy w danych

Na szczęście wykrycie niehomogeniczności w szeregu danych klimatycznych nie jest takie trudne. Błędy prowadzące do absurdalnych wartości można łatwo wyłapać, zmiany w oprzyrządowaniu czy metodach pomiarowych albo lokalizacji stacji są zwykle dokumentowane, a wpływ pozostałych nieklimatycznych czynników można znaleźć przy pomocy analizy statystycznej. Ponieważ pole anomalii temperatury ma niewiele przestrzennych stopni swobody (co oznacza, że pomiary dokonane w różnych lokalizacjach, oddalonych od siebie o dziesiątki a nawet setki kilometrów są ze sobą wysoce skorelowane) i jednocześnie jest nadpróbkowane (bo wiele państw na świecie ma gęstą sieć stacji i posterunków meteorologicznych), porównując wyniki pomiarów z pobliskich stacji można wykryć, które z danych nie pasują do reszty. Większość niehomogeniczności ma charakter raczej przypadkowy i nie występuje jednocześnie we wszystkich stacjach meteorologicznych. Jeśli zaś taka sytuacja ma miejsce (bo np. zarządzeniem centralnej agencji meteorologicznej zmienia się metoda pomiaru albo raportowania danych), to również nie ma problemu z jej wykryciem, gdyż jest dobrze udokumentowana.

Surowe dane i statystyka

Jeśli uda się nam znaleźć niehomogeniczności w serii danych klimatycznych, co można z tym zrobić? Sceptycy klimatyczni często domagają się, by używać tylko „surowych” danych, jednak jeśli dane te zawierają oczywiste błędy wymóg ten staje się absurdalny. Inni sceptycy twierdzą, że niehomogeniczności w danych klimatycznych oznaczają, że nie jesteśmy w stanie stwierdzić nawet, czy Ziemia ociepliła się w ciągu ostatnich 100 lat – ale ponownie jest to argument nie mający wiele wspólnego z rzeczywistością – jeśli średnia temperatura lipca rejestrowana przez stację podawana jest jako 18°C, a rok później 290,2°C, to nie oznacza to że niepewność związana z szacowaniem miesięcznej wartości średniej wynosi kilkaset stopni Celsjusza, lecz że najprawdopodobniej dokonano wymiany oprzyrządowania pomiarowego i obecne wartości podawane są w kelwinach. A ponieważ hipotezę tę można łatwo zweryfikować i ponownie skalibrować obserwacje tak, by były porównywalne z wcześniejszymi, rzeczywista niepewność związana z pomiarami jest trzy rzędy wielkości mniejsza, niż sugerowałyby to „surowe” dane.

Nie możemy cofnąć się w czasie i wykonać jeszcze raz, tym razem bezbłędnie, pomiarów, ani zapobiec przenosinom stacji meteorologicznych i wymiany oprzyrządowania. Na szczęście te same metody statystyczne, przy pomocy których można wykryć wpływ czynników nieklimatycznych, pozwalają też na oszacowanie ich wielkości, a zatem i ich usunięcie. Tego typu procedury nazywamy homogenizacją danych.

Choć w niewielkiej skali homogenizację można przeprowadzać „ręcznie”, już przy średniej wielkości kraju (a tym bardziej w skali całego kontynentu albo globu) jest to niemożliwe – dlatego wiele instytucji i grup badawczych zajmujących się badaniem klimatu opracowało zautomatyzowane algorytmy homogenizujące dane. Z testów tych algorytmów na syntetycznych danych wiemy, że choć nie są (bo być nie mogą) w 100% skuteczne, to znacząco zmniejszają ilość błędów i redukują niepewności związane z pomiarami.

Kontrowersje i ich przyczyny

Oskarżenia o fałszowanie danych dotyczą amerykańskiej Narodowej Administracji ds. Oceanów i Atmosfery (NOAA). NOAA zarządza jedną z trzech globalnych baz danych klimatycznych GHCN (Global Historical Climatology Network), do której trafiają dane wysyłane przez służby meteorologiczne poszczególnych państwa świata. Dodatkowo, dane pochodzące z okresu sprzed powstania globalnej sieci telekomunikacyjnej zostały skompilowane z papierowych roczników statystycznych i depesz, też dostarczanych przez poszczególne państwa. Sfałszowanie tych danych wymagałoby więc współpracy meteorologów i klimatologów z całego świata.

Otrzymane dane NOAA homogenizuje za pomocą zautomatyzowanego algorytmu zwanego PHA. Sam algorytm jest publicznie dostępny, podobnie jak dane wejściowe i wyjściowe – każdy więc może zajrzeć do środka, uruchomić i sprawdzić, że jego działanie nie jest „motywowane politycznie”. W przypadku danych globalnych, średni wpływ homogenizacji jest zresztą bliski zeru – bo w skali całej planety i tysięcy stacji meteorologicznych z całego świata większość błędów i niehomogeniczności ma charakter losowy, i równie dobrze może prowadzić do zawyżenia, jak i zaniżenia raportowanej przez daną stację temperatury.

Inaczej jest w przypadku danych amerykańskich. Oficjalna analiza NOAA opiera się o historyczną sieć stacji klimatycznych US HCN. W przeszłości wiele z tych stacji pomiarowych było obsługiwanych przez ochotników, wykorzystujących do pomiaru temperatury tzw. termometr Sixa. Termometr taki zaznacza, przy pomocy popychanych przez słupek rtęci metalowych cylindrów, maksymalną i minimalną temperaturę osiągniętą w danym okresie; w momencie odczytu temperatury znaczniki muszą być „resetowane” i przesuwane z powrotem do pozycji odpowiadających aktualnej temperaturze.

Odczyt z termometru i jego reset dokonywany był przez obserwatorów co 24 godziny. Ponieważ jednak wymagało to interwencji człowieka, ze względu na wygodę operatorów nie odbywało się to o północy, lecz w ciągu dnia – i przez większość XX wieku było to popołudnie.

Wyobraźmy sobie teraz sytuację, że jednego letniego dnia temperatura maksymalna zostaje osiągnięta o godzinie 15 i wynosi 29 stopni Celsjusza, jest odczytywana przez obserwatora o godzinie 17, po czym następuje reset termometru. Wciąż jest jeszcze ciepło, więc w momencie resetu temperatura wynosi 26 stopni i taka jest też początkowa pozycja markera.

Następnego dnia przychodzi ochłodzenie, i maksymalna temperatura 24 stopni zostaje osiągnięta o godzinie 14. Kiedy obserwator przychodzi o 17 odczytać temperaturę, wciąż widzi maksymalną wartość z ostatnich 24 godzin, czyli poprzedniego dnia. Zapisuje zatem wczorajsze 26 stopni pod dzisiejszą datą. Widzimy zatem, że gdybyśmy teraz chcieli obliczyć średnią temperatury maksymalnej z kilku dni, zostanie ona zawyżona. Analogiczna sytuacja nastąpi, jeśli odczyt i reset termometru nastąpi o poranku – ale wtedy prowadzić to będzie do zaniżenia średniej temperatury minimalnej.

Przy monitorowaniu długoterminowych trendów klimatycznych nie miałoby to wielkiego znaczenia, bo ich wartości (czyli zmiana temperatury w jednostce czasu) byłyby bardzo podobnie niezależnie od tego, o której godzinie dokonywany był odczyt termometru. Problem pojawia się dopiero w momencie zmiany godziny odczytu – co miało miejsce w przypadku stacji amerykańskich.

Jak się okazuje, jeszcze do lat połowy lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku zdecydowana większość obserwatorów dokonywała odczytu temperatur po południu. Potem zaczęło się to zmieniać na rzecz obserwacji dokonywanych o poranku, i obecnie proporcje się odwróciły. Ponieważ obserwacje prowadzone po południu zawyżają średnie temperatury maksymalne (a więc średnia temperatura zostaje zawyżona), a obserwacje poranne zaniżają średnie temperatury minimalne (a więc średnia temperatura zostaje zaniżona), skutkiem zmiany czasu obserwacji z godzin popołudniowych na przedpołudniowe jest zaniżenie średniej temperatury dobowej.

Nie ma wątpliwości, że ten efekt, zwany TOB (Time of Observation Bias), jest realny i ma rzeczywisty wpływ na raportowane średnie temperatury w skali całego USA. Jego istnienie można łatwo zweryfikować biorąc dane godzinowe z jakiejś stacji i obliczyć temperatury maksymalne i minimalne tak, jakby były mierzone przez termometr Sixa. Na szczęście efekt TOB, podobnie jak inne niehomogeniczności, można usunąć technikami statystycznymi z danych, rekonstruując je do postaci, w której zmiana czasu obserwacji nie miała miejsca. Efekt wprowadzenia poprawek obejrzeć można na wykresach poniżej. Jak widać, nawet przed przeprowadzeniem homogenizacji globalny trend temperatury był rosnący – problem z czasami pomiaru w Stanach Zjednoczonych nie miał na niego wielkiego wpływu.

Wracając do oskarżeń o „największe wykryte kiedykolwiek oszustwo naukowe” ze strony NASA i NOAA…

Prawdą jest, że dane zostały zmienione celowo. Nie było jednak potrzeby łapania nikogo na gorącym uczynku – kiedy klimatolodzy z NASA w 2001 roku (a zatem na początku pierwszej kadencji Georga W. Busha, a nie Baracka Obamy) zaczęli wykorzystywać poprawki NOAA korygujące efekt zmiany czasu obserwacji (czego nie robili jeszcze w roku 1999), po prostu napisali o tym w artykule naukowym, szczegółowo raportując, co zmienili w swojej analizie, dlaczego i z jakim skutkiem.

Jeśli ktoś z jakiegoś powodu nie ufa analizie NOAA (choć każdy możne sprawdzić, jak działa algorytm PHA), może skorzystać z analizy niezależnej grupy z Berkeley, która wykorzystuje zupełnie inną technikę homogenizacji – z podobnymi rezultatami. Ocieplenie pokazują też satelitarne pomiary dolnej warstwy atmosfery, które w ogóle nie mają nic wspólnego ze stacjami meteorologicznymi oraz obserwacje szeregu zjawisk, od topnienia lodowców, przez wzrost poziomu morza i zanik lodów Arktyki po przesuwanie się granic występowania roślin w kierunku biegunów i wiele innych.

Tezę, że „faktyczne dane pokazują trend chłodzący, a nie ocieplający” można zatem też włożyć między bajki.

Co jest dość intrygujące, osoby zaprzeczające zmianie klimatu dezawuują wyniki pomiarów temperatury bazujące na surowych danych pomiarowych jako mające w sobie mnóstwo błędów systematycznych. Kiedy zaś naukowcy dokonują homogenizacji danych i korekt na błędy systematyczne, spotykają się z medialnymi zarzutami komputerowej fabrykacji danych. Może „sceptykom klimatycznym” chodzi więc prostu o to, żeby siać wątpliwości w mediach?

Materiały dodatkowe

• o pomiarach ogólnie: https://www.stat.washington.edu/peter/593/Trewin.pdf
• o homogenizacji: https://www.clim-past.net/8/89/2012/cp-8-89-2012.pdf
• o TOBS: https://journals.ametsoc.org/doi/pdf/10.1175/1520-0450%281986%29025%3C0145%3AAMTETT%3E2.0.CO%3B2
• o PHA: https://www.ncdc.noaa.gov/oa/climate/research/ushcn/
• o US HCN: https://journals.ametsoc.org/doi/pdf/10.1175/2008BAMS2613.1
• oba artykuły Hansena: Hansen i in. (1999), Hansen i in. (2001)

Doskonale Szare, konsultacja merytoryczna: prof. Szymon P. Malinowski

The post Mit: Naukowcy z NASA i NOAA fałszują pomiary temperatury appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.