Mit: CO2 to tylko nic nie znaczący gaz śladowy

CO2 jest nic nieznaczącym gazem śladowym. „Działalność człowieka, poprzez emisję dwutlenku węgla, miała na to (ocieplenie – przyp. aut.) znikomy wpływ. CO2 zostało uznane za skażenie. Nagle stało się wrogiem. Ale ten wróg nie ma nic wspólnego z klimatem. Dwutlenek węgla jest gazem śladowym. Tylko 0,03 procent CO2 znajduje się w powietrzu.” (prof. Zbigniew Jaworowski)

Małe dawki aktywnej substancji mogą powodować poważne skutki. To, że dwutlenek węgla stanowi jedynie 0,04 procent atmosfery nie oznacza, że jego wpływ musi być niewielki; oznacza natomiast, że stosunkowo łatwo jest zmienić jego stężenie w atmosferze, zmieniając tym samym natężenie efektu cieplarnianego.

Skład powietrza

Symbolicznie ukazane molekuły gazów tworzących atmosferę ziemską.

Cząsteczki CO2 stanowią już ok. 0,04% cząsteczek powietrza (inaczej mówiąc, w atmosferze jest ok. 400 ppm dwutlenku węgla, czyli 400 cząstek CO2 na milion cząstek powietrza). Jakie znaczenie może mieć tak mały odsetek? Powiedzieć, że „CO2 to tylko nic nieznaczący gaz śladowy” to jakby twierdzić, że „arszenik to tylko śladowe zanieczyszczenie wody”. Aktywna substancja nawet w małych dawkach może wywołać poważne skutki.

Kilka przykładów „nieistotnych wartości”:

  • Nie martw się niedoborem żelaza. W swoim organizmie potrzebujesz go tylko 4,4 ppm (Sterner i Eiser, 2002).
  • Nie, nieeee, nie prowadził po pijanemu: miał tylko śladowe ilości alkoholu we krwi. W Polsce prowadzenie samochodu z 0,02–0,05% (200-500 ppm) alkoholu we krwi jest wykroczeniem, a powyżej 0,05% – przestępstwem.
  • Irlandia nie ma znaczenia – mieszka w niej tylko 0,066% światowej populacji.
  • Taka tabletka ibuprofenu raczej ci nie pomoże – to tylko 0,0003% masy twojego ciała.
  • Ziemia jest nieistotna, bo stanowi zaledwie 0,0003% masy Układu Słonecznego.
  • Nie ma problemu, daj dzieciom do picia wodę, która zawiera śladowe ilości arszeniku (według Światowej Organizacji Zdrowia dopuszczalna koncentracja to 0,01 ppm).
  • Ozon to tylko gaz śladowy – Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, by jego ilość w otoczeniu nie przekraczała 0,051 ppm.
  • Wprowadzając do pojemnika z wodą kilka cząstek atramentu na milion otrzymasz niebieską wodę. Kolor pojawia się w związku z tym, że atrament pochłania promieniowanie świetlne odpowiedzialne za wszystkie kolory prócz niebieskiego/indygo. Podwojenie ilości środka barwiącego powoduje pojawienie się dużo intensywniejszego koloru, chociaż atrament wciąż występuje w wodzie w śladowym stężeniu.

„Śladowość” CO2

Chociaż wygodnie jest podawać zawartość gazu w atmosferze w procentach, to jest to informacja niepełna: dowiadujemy się, ile jest jakiegoś składnika w porównaniu z innymi, ale nie znamy jego całkowitej ilości. Przykładowo, wdrapawszy się na wierzchołek Mount Everest, mielibyśmy problem z oddychaniem, mimo że powietrze, tak jak na poziomie morza, 21% tlenu. Ten odsetek nie ma jednak znaczenia dla naszego organizmu – my potrzebujemy do życia odpowiedniej liczby cząsteczek tlenu, niezależnie od tego, w jakim stężeniu procentowym one występują. Na wysokości 8000 m rozrzedzona jest cała atmosfera.

Dla efektu cieplarnianego całkowita liczba cząsteczek CO2 w atmosferze jest ważniejsza niż jego udział procentowy. Gdyby zawartość azotu w atmosferze spadła o połowę, wtedy procentowy udział dwutlenku węgla natychmiast wzrósłby do jakichś 600 ppm (0,06%), podczas gdy liczba cząsteczek CO2 wcale by się nie zmieniła. Również bilans energetyczny Ziemi nie zmieniłby się znacząco. Wpompowywanie do atmosfery dużych ilości absorbującego energię CO2 tylko w niewielkim stopniu wpływa na jego procentowy udział w składzie powietrza – a to dzięki naprawdę dużym ilościom zawartego w nim azotu.

Wiemy, że ilość dwutlenku węgla w naszej atmosferze rośnie, co bezpośrednio wynika z pomiarów . Dane historyczne i bieżące wskazują, że klimat się ociepla. Związek pomiędzy rosnącą ilością gazów cieplarnianych i rosnącą temperaturą jest jasny: tak samo jak atrament barwi wodę, tak CO2 zwiększa absorpcję promieniowania przez atmosferę – pochłania promieniowanie podczerwone, które w przeciwnym przypadku uciekałoby w kosmos. Zmierzony wzrost średniej globalnej temperatury odpowiada ilości energii zatrzymywanej w układzie przez dodatkowe gazy cieplarniane.

To, że ilość dwutlenku węgla w atmosferze jest tak niewielka, oznacza, że stosunkowo łatwo możemy istotnie zwiększyć jego stężenie. Podwojenie śladowych ilości CO2 – z 280ppm przed epoka przemysłową do 560ppm (prawdopodobnie za kilkadziesiąt lat) – w dalszym ciągu da śladowy udział w atmosferze. Ale, tak jak w przypadku arszeniku, różnica pomiędzy małymi a większymi ilościami śladowymi może być zabójcza.

* Żeby przeliczyć ppm (części na milion) na procenty, należy podzielić liczbę przez 10000

Aleksandra Kardaś, na podstawie Skeptical Science, konsultacja merytoryczna: prof. Szymon P. Malinowski

Opublikowano: 2013-11-01 23:52
Tagi

dwutlenek węgla

Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień przeglądarki oznacza akceptację polityki cookies.