Emitujemy newsletter: o klimacie bez clickbaitów

Być może treści Nauki o klimacie nie wyświetlają Ci się tak często jak dawniej? Przeczytaj komentarz prof. Dariusza Jemielniaka na temat roli platform mediów społecznych w komunikacji klimatycznej oraz dowiedz się, co przygotowaliśmy w nowym, odpornym na polityki algorytmów „Newsletterze o klimacie” (kliknij tu, by się zapisać). 

Algorytmy promują dziś treści emocjonalne i sensacyjne, które zwiększają zaangażowanie, ale też polaryzację. Redakcje, które podejmują tematykę naukową i chcą rzetelnie pisać o klimacie, zderzają się z falą lepiej klikającej się dezinformacji klimatycznej. Łatwiej obciąć zasięgi niż emisje. 

Algorytmy i komunikowanie nauki

– Sytuacja komunikowania nauki o klimacie w mediach społecznościowych jest paradoksalna: platformy te stanowią dziś główne źródło informacji dla dużej części społeczeństwa, a jednocześnie ich architektura techniczna nie sprzyja przekazywaniu złożonej, opartej na dowodach wiedzy naukowej – tłumaczy prof. Dariusz Jemielniak (Akademia Leona Koźmińskiego, PAN), badacz społeczny i specjalista z zakresu strategii organizacji z branży internetowej i społeczności otwartej współpracy.

Jak wygląda komunikowanie nauki o klimacie w mediach społecznościowych?

Prof. Dariusz Jemielniak: Najnowsze badania pokazują niepokojący trend: zaangażowanie użytkowników w treści z niewiarygodnych źródeł klimatycznych rośnie względem źródeł wiarygodnych. Analiza ponad 20 milionów postów na Facebooku, Instagramie, Twitterze i YouTube w latach 2018-2022 ujawniła, że dyskusje klimatyczne w mediach społecznościowych reagują natychmiast na wydarzenia realne – szczyty klimatyczne, strajki – ale ta sama dynamika działa też w drugą stronę, wzmacniając dezinformację.

Czy algorytmy są takim treściom przychylne?

– Co do algorytmów – ich rola jest kluczowa, choć złożona. Algorytmy platform takich jak Twitter, Facebook i YouTube promują treści generujące zaangażowanie, często nadając widoczność wprowadzającym w błąd narracjom. Problem polega na tym, że emocjonalne, uproszczone komunikaty – typowe dla dezinformacji klimatycznej – wywołują silniejsze reakcje niż wyważone wyjaśnienia naukowe. Algorytmy mediów społecznościowych mają tendencję do tworzenia „komór echa”, w których użytkownicy są eksponowani głównie na treści wzmacniające ich istniejące przekonania. 

Obserwujemy też ewolucję denialistycznych strategii. „Nowy denializm” uznaje istnienie zmiany klimatu, ale strategicznie podważa ich skutki, proponowane rozwiązania, a nawet samą zasadność nauki o klimacie. Jest to podejście bardziej wyrafinowane niż prosta negacja i trudniejsze do zwalczania.

Jakie są zatem szanse dotarcia z wiarygodną informacją?

– Mimo wszystko istnieją. Rewolucja krótkich form wideo – zapoczątkowana przez TikTok i przyjęta przez Instagram Reels czy YouTube Shorts – skutecznie angażuje użytkowników, szczególnie młodszych odbiorców, poprzez szybkie, często memiczne i wiralowe treści. Influencerzy klimatyczni – jak Greta Thunberg czy filmowiec Jack Harries – zdobywają miliony obserwujących i demonstrują, że autentyczny, angażujący przekaz może przebić się przez szum informacyjny.

Kluczowe są jednak świadomość i inwestycja. Komunikacja naukowa musi dostosować się do logiki platform, nie rezygnując z rzetelności. Potrzebujemy: 

1. krótszych, wizualnie atrakcyjnych formatów, 
2. wykorzystania emocji pozytywnych – nadziei i sprawczości zamiast tylko strachu,
3. współpracy z twórcami, którzy rozumieją specyfikę poszczególnych platform. 

Algorytmy premiują to, co angażuje – zadaniem naukowców i komunikatorów jest sprawić, by rzetelna informacja również angażowała.

Chcemy podjąć to wyzwanie! Z początkiem roku startuje nasz „Newsletter o klimacie”!

W styczniowym „Newsletterze o klimacie” znajdziesz m.in.:

• Minifelieton – „Klimat bez clickbaitów” 
• Przegląd najnowszych publikacji Nauki o klimacie oraz naszej obecności w mediach
• Ekskluzywny komentarz i pogłębiony kontekst – w styczniu podsumowujemy i prognozujemy: jeszcze mitygacja czy już tylko adaptacja?
  Rok 2025 był momentem symbolicznym. Minęło 10 lat od Porozumienia Paryskiego i 10 lat od encykliki Laudato Si’ – dwóch dokumentów, które dawały nadzieję, że klimat może stać się wspólnym, ponadnarodowym projektem. Dziś trudno oprzeć się wrażeniu, że tamten moment był szczytem globalnej mobilizacji, a nie jej początkiem. Czy najlepsze czasy polityki klimatycznej są już za nami? Jak będzie się ona rozwijać w 2026, w świecie napięć i rywalizacji? Komentarza na temat rozwoju globalnej polityki klimatycznej w ostatniej dekadzie udzielił dr Zbigniew Bohdanowicz, ekonomista i psycholog, członek redakcji Nauki o klimacie i sekretarz Fundacji Edukacji Klimatycznej. 
• Klimatyczny wykres miesiąca – Lubisz nasze Wykresy na dziś? Tym razem Piotr Florek omówi jeden z najstarszych zbiorów danych klimatycznych świata. Od końca XIX wieku temperatura środkowej Anglii wzrosła o około 2 stopnie Celsjusza, a miniony rok 2025 okazał się być rekordowo ciepły – od co najmniej 366 lat…
• Ciekawostki z historii nauki o klimacie oraz rekomendacje ze świata kultury
• Wgląd w życie redakcji – Chcesz wiedzieć, co dr Aleksadra Kardaś i Marcin Popkiewicz robią w Ministerstwie Edukacji, a prof. Szymon Malinowski na Galapagos?
  “Galapagos nie słyną z bioróżnorodności, ale z naturalnych, specyficznych ekosystemów, zachowanych w dobrym stanie, niezwykłych przez położenie i niedostępność archipelagu.  Obserwacje przyrodnicze, które zrobił tu Karol Darwin doprowadziły  do stworzenia teorii ewolucji” – wyjaśnia. O obserwacjach, również tych klimatycznych, które w trakcie rejsu z Panamy przez Galapagos do Wyspy Wielkanocnej robi prezes zarządu Fundacji Edukacji Klimatycznej przeczytasz w najbliższym Newsletterze o klimacie. 
• Polecenia wartościowych tekstów z biblioteki Nauki o klimacie

Zapisz się już dziś, emisja wkrótce. Zapraszamy do lektury.