Wykres wiązki prognoz indeksu NINO3.4, czyli zmian temperatury wody Oceanu Spokojnego w rejonie równika pomiędzy 170 a 120 południkiem zachodnim, wykonanych przez brytyjską służbę meteorologiczną Met Office przy pomocy sezonowego systemu predykcyjnego GloSea6.

Oś pozioma: czas (miesiące). Oś pionowa: średnie miesięczne anomalie temperatury powierzchni oceanu (kelwiny).

Linia czarna oznacza obserwowaną do tej pory zmienność wskaźnika temperatury NINO3.4. Kolorem czerwonym o różnej intensywności oznaczono zakres wyników 104 symulacji (realizacji wiązki) numerycznych modelu GloSea6 z Met Office, różniących się warunkami początkowymi. Najciemniejszy odcień oznacza średnią całej wiązki.

Prognoza indeksu ENSO inicjowana danymi z lutego wskazuje, że La Niña 2025/2026 niebawem się zakończy, a pod koniec roku (poza zasięgiem prognozy, ale zgodnie z typową ewolucją temperatury tropikalnego Pacyfiku) może ją zastąpić rozwijające się El Niño.

Źródło: Met Office

W ramach akcji „Wykres na dziś” publikujemy wykresy i inne wizualizacje dotyczące zagadnień związanych ze zmianą klimatu. Mamy nadzieję, że prezentowane przez nas dane stanowić będą punkt wyjścia do szerokiej i opartej na faktach dyskusji na temat globalnego ocieplenia oraz możliwości jego ograniczenia. Akcję prowadzimy we współpracy z Komitetem ds. Kryzysu Klimatycznego Polskiej Akademii Nauk.

Zobacz wszystkie wizualizacje.

Ten wpis sfinansowaliśmy ze środków finansowych pochodzących z 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych przekazanych Fundacji Edukacji Klimatycznej. Dziękujemy!

The post El Niño na horyzoncie appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

Wiosna w Legnicy, mrozy w Białymstoku

Grudzień w Polsce był miesiącem o bardzo nietypowym, ciepłym charakterze, ale jednocześnie cechował się dużymi kontrastami regionalnymi i skrajnymi zjawiskami termicznymi. Średnia temperatura dla całego kraju wyniosła 2,3°C (co stanowi aż 2,0°C powyżej klimatologicznej normy wieloletniej z okresu 1991–2020), jednak różnica między ciepłą północą a chłodniejszym południem była bardzo wyraźna: podczas gdy na wybrzeżu (Hel, Ustka) średnia wynosiła 4,4°C, w Zakopanem była już ujemna (-0,5°C), a na Kasprowym Wierchu spadła do -2,9°C (sytuację termiczną w grudniu opisują Ilustracje 1a i 1b).
Skrajność warunków najlepiej oddają rekordowe odczyty dobowe – od wiosennego ciepła w Legnicy (14,5°C w dniu 9 grudnia) po silny mróz w Sylwestra, w Białymstoku -14,3°C oraz odpowiednio na Śnieżce i Kasprowym Wierchu -13,7°C i -17,2°C. Całości dopełnia również rozkład anomalii średniej miesięcznej temperatury powietrza w grudniu, pokazujący jak pogoda w grudniu 2025 r. wyglądała na tle okresu referencyjnego 1991–2020. W północno-wschodniej Polsce temperatury były wyższe o około 4°C. Statystyki potwierdzają również długofalowy trend ocieplenia klimatu, w ciągu ostatnich 75 lat temperatura w grudniu wzrosła o 1,87°C (IMGW-PIG, 2026a).

Styczeń przyniósł radykalną zmianę aury, zapisując się jako miesiąc bardzo chłodny, co kontrastowało z rekordowo ciepłym początkiem zimy. Tegoroczny styczeń w Polsce należy zaliczyć do miesięcy bardzo chłodnych, mimo że globalnie był to 5. najcieplejszy styczeń w historii pomiarów instrumentalnych. Średnia obszarowa temperatura wyniosła -4,1°C, co jest wartością o 3°C niższą od normy wieloletniej (1991–2020). Skrajności termiczne były wyjątkowo wyraźne: o ile 26 stycznia w Tarnowie odnotowano niemal wiosenne 8,9°C, o tyle zaledwie kilka dni wcześniej w Zamościu termometry wskazały już -21,3°C.

Mimo tego mroźnego epizodu, dane historyczne wskazują, że w perspektywie 75 lat stycznie w Polsce ociepliły się już o blisko 3,0°C (IMGW-PIB, 2026b).

Najsuchszy styczeń w XXI wieku

Uśredniona suma opadów atmosferycznych (obejmująca zarówno deszcz, jak i śnieg) wyniosła w grudniu zaledwie 14,5 mm. Była ona aż o 24,4 mm niższa od normy dla tego miesiąca, wyznaczonej na podstawie okresu referencyjnego 1991–2020. Tak niski wynik plasuje miniony grudzień jako miesiąc skrajnie suchy, w którym spadło jedynie 37,3% normy, przy czym niektóre regiony południowe, jak Kraków czy Tarnów, doświadczyły niemal całkowitego braku opadów (poniżej 3 mm, co stanowi 4,8% normy), podczas gdy znaczące sumy opadowe odnotowano w rejonach Mławy (powyżej 45 mm, co stanowi 100,3% normy) oraz w wysokich partiach gór (również powyżej 45 mm). Przestrzenne podsumowanie opadu atmosferycznego z grudnia znajduje się na Il. 3. Statystycznie był to 6. najmniej zasobny w opady grudzień od 1951 roku oraz drugi najsuchszy w XXI wieku (IMGW-PIG, 2026a).

W styczniu sytuacja wyglądała podobnie – obszarowo uśredniona suma opadu wyniosła zaledwie 17,2 mm, co stanowiło deficyt rzędu 19,1 mm względem normy wieloletniej. Z tego względu styczeń również należy zaliczyć do miesięcy skrajnie suchych (odnotowano jedynie 47,4% normy) . Deficyt wody był szczególnie dotkliwy na południowym zachodzie i w centrum (poniżej 7 mm opadu we Wrocławiu, Katowicach (jedynie 14,9% normy) i Kaliszu), podczas gdy jedynym wyjątkiem był Gdańsk (aż 321,9% normy), gdzie spadło ponad 60 mm opadu, co stanowi ponad trzykrotność ilości deszczu i śniegu względem normy. Przestrzenne podsumowanie opadu atmosferycznego ze stycznia znajduje się na Il. 4.

Według klasyfikacji rangowej prowadzonej od 1951 roku, tegoroczny styczeń uplasował się na 71. pozycji, stając się jednocześnie najsuchszym styczniem w XXI wieku (IMGW-PIB, 2026b).

Dane z Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk (CBK PAN) ukazują ciekawy kontrast: po niemal bezśnieżnym grudniu nastąpił długi epizod opadów śniegu. W efekcie przez znaczną część stycznia i lutego biała pokrywa spowijała ponad 80% powierzchni kraju (Il. 5).

Zima 2025/2026 a ocieplenie klimatu

Główną przyczyną wyraźnej ujemnej anomalii temperaturowej w styczniu było silne zafalowanie, czyli tzw. meandrowanie prądu strumieniowego (Il. 6). Prąd strumieniowy to pasmo wyjątkowo silnych wiatrów wiejących na wysokości około 10 km, które pełnią rolę naturalnej bariery oddzielającej mroźne powietrze arktyczne od cieplejszych mas z południa.

W typowych warunkach zimowych mroźne powietrze pozostaje „uwięzione” w rejonach okołobiegunowych. Tym razem jednak doszło do jego głębokiego przesunięcia w stronę średnich szerokości geograficznych, co pozwoliło zimnym masom powietrza napłynąć nad obszar Polski. Naukowcy wskazują, że za rosnącą zmienność prądu strumieniowego odpowiada malejący kontrast temperatur między Arktyką a średnimi szerokościami geograficznymi, co jest bezpośrednim skutkiem gwałtownego ocieplania się rejonów polarnych w ostatnich dekadach. Zjawisko to znacząco zwiększa ryzyko częstych i nagłych napływów arktycznego chłodu nad Europę.

Prognoza i podsumowanie

Obecnie obserwowane roztopy powodują wyraźny wzrost stanów wody, szczególnie w północnych, północno-wschodnich oraz wschodnich rejonach Polski, gdzie pokrywa śnieżna utrzymywała się najdłużej. Prowadzi to do lokalnych podtopień. W niektórych miejscach – m.in. w województwach łódzkim i dolnośląskim – odnotowano również przekroczenia stanów ostrzegawczych. Według aktualnych prognoz zjawiska te mają jednak charakter krótkotrwały i nie niosą ze sobą ryzyka poważniejszej powodzi. Bieżącą sytuację można monitorować na portalu HYDRO IMGW.

Sytuacja ta obnaża systemowe braki w polityce przeciwdziałania skutkom wezbrań. Głównymi problemami pozostają:

• regulacja rzek: ogranicza ona naturalną zdolność koryt do rozlewania się na obszary zalewowe, co przyspiesza spływ wody zamiast ją retencjonować.
• nadmierna zabudowa i uszczelnianie powierzchni, które drastycznie ograniczają możliwości wchłaniania wody przez grunt.

Mimo obecnych wezbrań, kluczowym wyzwaniem pozostaje pogłębiająca się susza hydrologiczna. Warto podkreślić, że występowanie suszy nie koliduje z nagłym pojawianiem się lokalnych podtopień i powodzi. Zjawiska mogą ze sobą współistnieć, z racji tego, że suche podłoże ma obniżoną efektywność retencji. Taki stan rzeczy w dłuższej perspektywie szczególnie uderza w rolnictwo i zwiększa ryzyko pożarów lasów oraz łąk. Choć opady śniegu i deszczu ze stycznia oraz lutego przyniosły chwilową ulgę, nie rozwiązują one problemu w ujęciu długofalowym. W związku z tym, w miesiącach letnich należy spodziewać się ponownego wystąpienia niskich stanów wód w rzekach.

Ponadto, co może najistotniejsze, występowanie epizodów mroźnej zimy w żaden sposób nie ogranicza postępującego ocieplenia klimatu. Ekstremalne zjawiska pogodowe towarzyszą nam bowiem z coraz większą intensywnością – dotyczy to zarówno fal upałów i susz, jak i niezwykle gwałtownych opadów czy mrozów. Jest to w pełni spójne z naszą obecną wiedzą na temat zmian klimatycznych.

Niektóre zjawiska, takie jak niedawne rekordowe mrozy i śnieżyce w Ameryce Północnej oraz Europie, wynikają bezpośrednio ze spadku kontrastu termicznego między Arktyką a średnimi szerokościami geograficznymi. Prowadzi to do wspomnianego wcześniej meandrowania prądu strumieniowego. Tego typu paradoksy pogodowe mogą budzić w społeczeństwie wątpliwości co do zasadności alarmujących komunikatów naukowców, dlatego tak ważne jest korzystanie z rzetelnych i zweryfikowanych źródeł informacji. W Polsce instytucją odpowiedzialną za monitorowanie tych procesów jest Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej.

The post Polska zima 2025/2026 – śnieg nie obroni nas przed upałami i suszą appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

Zanim jednak przejdziemy do analizy i jej wyników, kilka słów o jej ograniczeniach. Ponieważ w kontekście globalnego ocieplenia najczęściej mówi się temperaturze, i ponieważ zimowa pogoda jest często pretekstem do negowania wzrostu temperatury — zarówno lokalnie jak i globalnie — w artykule skupimy się na warunkach termicznych. Temat opadów śniegu i wielkości pokrywy śnieżnej, choć też ważny, zostawimy na późniejsze podsumowanie całej zimy.

Kolejną rzeczą, na jaką trzeba zwrócić uwagę, jest to że w wielu miejscach będziemy używać wyników pomiarów uśrednionych zarówno w czasie, jak i przestrzeni. Styczeń jednak składał się, w dużym uproszczeniu, z dwóch dłuższych fal mrozów w środku miesiąca i trzeciego bardzo zimnego epizodu na jego koniec, z których ostatnie dwa dotknęły głównie wschodnią część kraju (Il.2, panel ostatni).

Warto też mieć w pamięci, że osobista percepcja tego jak bardzo mroźny był styczeń na tle ostatnich lat czy dekad zależeć będzie od tego, czy rozmawiamy z mieszkańcem Suwałk, czy Wrocławia (Il.3).

Czy temperatury odnotowane w Polsce w styczniu 2026 są w naszym klimacie niezwykłe?

Aby odpowiedzieć na to pytanie, musimy wiedzieć jakich temperatur możemy się w naszym klimacie spodziewać – nie tylko w kategoriach jej średnich wartości, ale również typowej zmienności.

Okazuje się bowiem, że zmienność temperatury w Europie Środkowej jest największa właśnie zimą, i zmienność ta gwarantuje nam występowanie dużej amplitudy wahań uśrednionych temperatur miesięcznych obserwowanych w poszczególnych latach. Oczywiście, nie oznacza to że po bardzo ciepłym styczniu musi zdarzyć się styczeń bardzo zimny, i na odwrót – w wyniku nieuniknionej losowości systemu klimatycznego, w ostatnich kilku latach zakres tej zmienności był względnie niewielki, a styczniowe temperatury wypadały po „ciepłej” stronie normy klimatycznej. W dłuższych okresach czasu spodziewamy się jednak, że w przybliżeniu tyle samo będzie miesięcy po stronie „ciepłej” co po stronie „zimnej”, i że większość wartości będzie bliska normy, a duże odchylenia w jedną czy w drugą stronę będą się zdarzać rzadko.

Styczniowe temperatury w Polsce – jaki jest trend?

Podkreślmy, że mowa o losowej zmienności obecnego klimatu, względem obecnej normy klimatycznej. Norma ta jest już znacząco zmieniona – to znaczy cieplejsza – w stosunku do stanu sprzed kilku dekad, a tym bardziej w stosunku do stanu z epoki przedprzemysłowej. Co więcej, zima w Europie Środkowej ociepla się w takim tempie, że nawet powszechnie używana norma klimatyczna używająca okresu referencyjnego 1991-2020 stała się nieaktualna. W pewnym sensie, „normalny” klimat jest oglądany przez nas w lusterku wstecznym, bo przy jego definiowaniu musimy używać danych z ubiegłych lat. Dla roku 2026 właściwszym punktem odniesienia byłaby norma obliczona w oparciu o okres 2011-2040, choć oczywiście bez podróży w czasie do roku 2041 nie jest to możliwe.

Alternatywnym rozwiązaniem jest oszacowanie tej normy przy użyciu symulacji komputerowego modelu klimatu albo metodami statystycznymi. Dla naszych potrzeb wystarczy ta druga metoda: ponieważ temperatura stycznia (a także całego okresu grudzień-luty) wzrasta w tempie około pół stopnia na dekadę (patrz Il. 4, panel górny), można oszacować, że klimatyczna norma dla miesiąca stycznia była w roku 2026 o prawie jeden stopień Celsjusza cieplejsza od średniej z lat 1991-2020.

Styczeń 2026 w Polsce na tle poprzednich

Zamiast dodawać ocieplenie wynikające z trendu wieloletniego, możemy usunąć trend wieloletni z danych, i rozpatrywać tylko odchylenia od linii trendu (Il. 4, panel dolny). Niezależnie którą metodę wybierzemy, okazuje się że na wskutek ocieplenia klimatu styczeń 2026 był nieco bardziej ekstremalny niż sugerowałaby to norma klimatyczna oparta o okres1991-2020. Odchylenie od linii trendu wynosiło bowiem -4,1°C, podczas gdy odchylenie od normy to -3,1°C. Różnica 1°C odpowiada ociepleniu które miało miejsce od roku 2006 (czyli „środka” normy klimatycznej 1991-2020).

Jednocześnie widać też, że nawet tak duże odchylenie wciąż mieści się w zakresie międzyrocznej zmienności: jest rzadkie, ale nie wyjątkowo rzadkie.

Jak często zdarzają się stycznie podobne do stycznia 2026?

Podobnie mroźny styczeń – „podobny” w sensie względnym, czyli o odchyleniu od linii trendu wynoszącym -4,1 °C lub więcej – może się zdarzać z prawdopodobieństwem rocznym około 8%, czyli średnio raz na kilkanaście lat (jak możesz policzyć na dolnym panelu ilustracji 4, w ciągu ostatnich 76 lat zdarzyło się to 6 razy).

„Podobny” w sensie bezwzględnym, czyli o wartości anomalii temperatury -3,1 °C względem normy 1991-2020, lub niższej – staje się jednak wraz z upływem czasu coraz mniej prawdopodobny. 60 lat temu takich temperatur można byłoby oczekiwać średnio raz na trzy lata; w roku 1986 – w 22% przypadków, w 2006 roku (odpowiadającym normie 1991-2020) byłoby to już tylko 14%, obecnie 8%, a za dwadzieścia lat będzie to około 4%.

Powodem jest oczywiście postępujące globalne ocieplenie, które przesuwa polskie zimy w kierunku wyższych temperatur, przez co wartości temperatur tak ekstremalnie niskie jak spotykane kilka dekad temu, stają się rzadkie albo w praktyce przestają występować. Pobicie rekordu z XXI wieku, tzn. roku 2010, jest jeszcze możliwe – choć mało prawdopodobne – w ciągu najbliższych kilku dekad. Temperatur tak niskich jak w roku 1987, 1985, albo 1963 już jednak w XXI wieku nie zobaczymy. *

Wnioski takie zgodne są z szerszymi obserwacjami zmiany klimatu na obszarze średnich szerokości geograficznych półkuli północnej i przewidywaniami modeli klimatu (Blackport R. i in., 2024).

Mroźna zimowa pogoda ze stycznia 2026 roku jest zatem zjawiskiem rzadkim, ale wciąż spójnym z naszą wiedzą na temat zachowania klimatu Polski w erze antropogenicznego globalnego ocieplenia. Wbrew sensacyjnym doniesieniom, klimatolodzy nie spodziewają się też globalnego oziębienia czy rychłej epoki lodowej – i choć zimy w Polsce wciąż będą się w przewidywalnej przeszłości zdarzać, epizody silnego mrozu będą coraz rzadsze, a nasze odczucia dotyczące tego co uważamy za „silny mróz” będą ewoluować w kierunku cieplejszych wartości.

* W pierwszym przybliżeniu, niedokładnym ale wystarczającym na potrzeby naszych oszacowań, możemy potraktować zmienność temperatur miesięcznych jako próbę pochodzącą z rozkładu normalnego. Wartość odchylenia standardowego odchyleń od linii trendu 1950-2025 wynosi 2,96°C, zatem odchylenie od linii trendu o co wartości -4,1°C lub mniejszej może się zdarzać z rocznym prawdopodobieństwem około 8%. Przy takich samych założeniach, prawdopodobieństwo osiągnięcia, co najmniej raz w ciągu następnych 75 lat, anomalii temperatury z 2010 roku o wartości -5,95°C względem okresu referencyjnego 1991-2020 (lub niższej) wynosi sumarycznie około 20%. Szansa na pobicie rekordów zimna z XX wieku w ocieplającym się klimacie XXI wieku jest zaś mniejsza od 1%. Wróć do tekstu.

The post Jak zimny był styczeń 2026 roku? appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

Wykres rozkładu częstości występowania poszczególnych wartości dobowych anomalii temperatury globalnej od roku 1940 do 2025.

Oś pozioma: dobowa globalna anomalia temperatury względem średniej klimatologicznej z roku 1991-2020 (stopnie Celsjusza). Oś pionowa: czas (lata).

Każdy z 86 indywidualnych wykresów pokazuje rozkład częstości występowania różnych wartości anomalii dobowych w danym roku kalendarzowym. Kolorami oznaczono wartości samych anomalii: odcienie niebieskiego dla wartości ujemnych (chłodniejszych niż średnia klimatologiczna 1991-2020), czerwonego dla wartości dodatnich (cieplejszych). Zaznaczono też kilka historycznych zdarzeń mających wpływ na temperaturę globalną, jak silne epizody El Niño i La Niña, a także najsilniejszy w ciągu ostatniego stulecia wybuch wulkanu Pinatubo z 1991 roku.

Źródło: Global Climate Highlights 2025, Copernicus Climate Service, ECMWF.

W ramach akcji „Wykres na dziś” publikujemy wykresy i inne wizualizacje dotyczące zagadnień związanych ze zmianą klimatu. Mamy nadzieję, że prezentowane przez nas dane stanowić będą punkt wyjścia do szerokiej i opartej na faktach dyskusji na temat globalnego ocieplenia oraz możliwości jego ograniczenia. Akcję prowadzimy we współpracy z Komitetem ds. Kryzysu Klimatycznego Polskiej Akademii Nauk.

Zobacz wszystkie wizualizacje.

Ten wpis sfinansowaliśmy ze środków finansowych pochodzących z 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych przekazanych Fundacji Edukacji Klimatycznej. Dziękujemy!

The post Rozkład dobowych anomalii temperatury globalnej od 1940 do 2025 roku appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

Wykres zmian globalnej zawartości ciepła w oceanach (OHC) w okresie od 1955 do 2025 roku.

Oś pozioma: czas (lata). Oś pionowa: anomalia globalnej zawartości ciepła w oceanach do głębokości 2 km (tryliardy dżuli) względem średniej z okresu 1981-2010. Grubsza linia niebieska pokazuje roczne wartości anomalii, cienka linia szara – wartości miesięczne.

Wstawka w lewym górnym rogu dodatkowo pokazuje miesięczną zmienność tego samego wskaźnika w obrębie danego roku. Indywidualne linie obrazują kolejne lata (im ciemniejszy odcień, tym późniejszy okres). Linia czerwona z kropkami to wartości dla roku 2025.

Ponieważ oceany pochłaniają 95% dodatkowej energii pochodzącej z zaburzenia równowagi energetycznej planety, zmiana zawartości ciepła jest alternatywnym wskaźnikiem dla średniej temperatury globalnej, pozwalającym na lepsze monitorowanie antropogenicznej zmiany klimatu. Ponieważ cechuje się mniejszą międzyroczną zmiennością, rośnie niemal w monotoniczny sposób, i w roku 2025 wskaźnik ten osiągnał (po raz kolejny) rekordowo wysoki poziom.

Źródło: analiza IAP/CAS Chińskiej Akademii Nauk

Pan, Y., Cheng, L., Abraham, J. i in. Ocean Heat Content Sets Another Record in 2025. Adv. Atmos.

W ramach akcji „Wykres na dziś” publikujemy wykresy i inne wizualizacje dotyczące zagadnień związanych ze zmianą klimatu. Mamy nadzieję, że prezentowane przez nas dane stanowić będą punkt wyjścia do szerokiej i opartej na faktach dyskusji na temat globalnego ocieplenia oraz możliwości jego ograniczenia. Akcję prowadzimy we współpracy z Komitetem ds. Kryzysu Klimatycznego Polskiej Akademii Nauk.

Zobacz wszystkie wizualizacje.

Ten wpis sfinansowaliśmy ze środków finansowych pochodzących z 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych przekazanych Fundacji Edukacji Klimatycznej. Dziękujemy!

The post Zmiana zawartości ciepła w oceanach w ostatnich 70 latach appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

Wykres zmian średniorocznej temperatury (HadCET) w regionie środkowej Anglii od roku 1659.

Oś pozioma: czas (lata). Oś pionowa: anomalia temperatury rocznej w odniesieniu do średniej z lat 1961-1990 (stopnie Celsjusza).

Szereg temperatury z rejonu środkowej Anglii (Midlands) jest najstarszym tego typu archiwum danych meteorologicznych. Opublikowany po raz pierwszy przez brytyjskiego klimatologia Gordona Manleya w 1953 roku, pozostaje aktualizowany po dziś dzień, i w dużym stopniu odzwierciedla zmiany temperatur całej Wielkiej Brytanii.

Wskutek globalnego ocieplenia, temperatura środkowej Anglii wzrosła od końca XIX wieku o około 2 stopnie Celsjusza. Rok 2025 okazał się być rekordowo ciepły w tej serii danych.

Źródło: Met Office Hadley Centre

W ramach akcji „Wykres na dziś” publikujemy wykresy i inne wizualizacje dotyczące zagadnień związanych ze zmianą klimatu. Mamy nadzieję, że prezentowane przez nas dane stanowić będą punkt wyjścia do szerokiej i opartej na faktach dyskusji na temat globalnego ocieplenia oraz możliwości jego ograniczenia. Akcję prowadzimy we współpracy z Komitetem ds. Kryzysu Klimatycznego Polskiej Akademii Nauk.

Zobacz wszystkie wizualizacje.

Ten wpis sfinansowaliśmy ze środków finansowych pochodzących z 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych przekazanych Fundacji Edukacji Klimatycznej. Dziękujemy!

The post Średnia temperatura w środkowej Anglii od 1659 do 2025 roku appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

Wykres średniej anomalii rocznej temperatury powietrza dla obszaru współczesnej Polski od roku 1800 do 2025.

Oś pozioma: czas (lata). Oś pionowa: anomalia temperatury rocznej względem średniej z okresu 1850-1900 (stopnie Celsjusza). Kolory oznaczają szeregi będące wynikiem różnych analiz: jasnoniebieski to analiza projektu Berkeley Earth, ciemnoniebieski przedstawia wynik obliczeń Piotra Djaków z IMGW, czerwony to reanaliza ERA5 europejskiego programu Copernicus. Czerwona kropka oznacza wartość dla roku 2025, opartą o dane cząstkowe do 25 grudnia.

Na wykresie zaznaczono też różnicę pomiędzy aktualnym okresem klimatologicznej normy 1991-2020 a okresem referencyjnym będącym przybliżeniem okresu przedindustrialnego, 1850-1900. W ujęciu średniorocznym, obecny klimat Polski jest cieplejszy od tego z drugiej połowy XIX wieku o około 3 stopnie Celsjusza.

W ramach akcji „Wykres na dziś” publikujemy wykresy i inne wizualizacje dotyczące zagadnień związanych ze zmianą klimatu. Mamy nadzieję, że prezentowane przez nas dane stanowić będą punkt wyjścia do szerokiej i opartej na faktach dyskusji na temat globalnego ocieplenia oraz możliwości jego ograniczenia. Akcję prowadzimy we współpracy z Komitetem ds. Kryzysu Klimatycznego Polskiej Akademii Nauk.

Zobacz wszystkie wizualizacje.

Ten wpis sfinansowaliśmy ze środków finansowych pochodzących z 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych przekazanych Fundacji Edukacji Klimatycznej. Dziękujemy!

The post Anomalia temperatury rocznej Polski dla lat 1800-2025 appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

2025: średnia temperatura powyżej normy

Pod względem warunków termicznych rok 2025 mógł się wydawać przeciętny, a nawet chłodny – szczególnie dla osób mających świeżo w pamięci rekordowo ciepły w Polsce i na świecie rok poprzedni. Na podstawie danych cząstkowych można ocenić, że średnioroczna temperatura całej powierzchni kraju była o około 0,85 stopnia Celsjusza cieplejsza od normy klimatologicznej z lat 1991-2020, co oznacza, że 2025 był „tylko” 8 najcieplejszym rokiem w XXI wieku. Jednocześnie był jednak cieplejszy od każdego roku sprzed XXI wieku w historii instrumentalnych pomiarów temperatury z obszaru współczesnej Polski, czyli co najmniej od przełomu XVIII i XIX wieku (w Warszawie systematyczne pomiary temperatury prowadzone są od roku 1779, we Wrocławiu – od 1791, w Krakowie od 1826). Odzwierciedleniem tego jest fakt, że rok 2025 był aż 2,5°C cieplejszy od średniej z lat 1850-1900, używanej w klimatologii jako przybliżenie klimatu okresu przedindustrialnego. Dla porównania, w skali całej planety rok 2025 zapisze się na drugim bądź trzecim miejscu rankingu najcieplejszych lat, według danych pochodzących z globalnych analiz sięgających co najmniej 150 lat w przeszłość.

Większość miesięcy mijającego roku była ciepła lub bliska normy klimatologicznej, z wyjątkiem bardzo zimnego maja (najzimniejszego od 2020 roku). Wrażenie chłodnego roku mogło pogłębiać lato, zauważalnie zimniejsze od tych do których przyzwyczaiła nas ostatnia dekada. Jednocześnie, choć było 3-cim najzimniejszym latem z ostatnich 10 lat, wciąż było nieco cieplejsze od obecnej normy klimatologicznej, i gdyby odnieść je do warunków z drugiej połowy XX wieku, byłoby uważane za wyjątkowo ciepłe. Jest to więc kolejny symptom zjawiska z pogranicza meteorologii i psychologii: zmiana klimatu zachodzi na tyle szybko, że w zauważalny sposób zmienia codziennie doświadczane warunki pogodowe, z drugiej jednak strony równie szybko przyzwyczajamy się do tej nowej normy klimatycznej i wypieramy ze świadomości to jak bardzo byłaby ona nienormalna jeszcze kilkadziesiąt lat temu.

Najbardziej upalnym dniem roku 2025 był 3 lipca, kiedy temperatura maksymalna w środkowej Polsce przekroczyła 35 stopni Celsjusza (rekord wynosił 36,6°C w Kozienicach). Podobnie, a może i bardziej ekstremalnym zdarzeniem pogodowym była fala upałów z 20-21 września, kiedy temperatura osiągnęła wartości bliskie 30 stopni (przekraczając ją w południowo-zachodniej Polsce – w Jeleniej Górze 20 września odnotowano aż 33,1°C).

Kolejnym zjawiskiem typowym dla obecnego klimatu ery antropogenicznego globalnego ocieplenia była ciepła i pozbawiona pokrywy śnieżnej, a także generalnie dość sucha zima. Epizod kilkudnowych, solidnych mrozów, z ujemną temperaturą utrzymującą się w ciągu dnia i w nocy sięgającą minus kilkunastu stopni, zdarzył się tylko raz, w połowie lutego. Uwzględniając grudzień 2024, cały okres meteorologicznej zimy osiągnął dla obszaru Polski anomalię aż 1,78 °C ponad normę klimatologiczną – normy, która i tak jest cieplejsza od tej sprzed 30 lat o około 1,2 °C. Na podstawie danych cząstkowych (tj. pomiarów z pierwszych 10 dni grudnia oraz prognoz średnioterminowych sięgających drugiej i trzeciej dekady grudnia) można spodziewać się, że ostatni miesiąc roku 2025 również będzie znacznie cieplejszy od normy.

Przez pierwszą połowę roku dużo słyszeliśmy o zjawisku suszy. Jedną z jej głównych przyczyn były niskie opady: wspomniana sucha zima, po której marzec i kwiecień również cechowały się niedoborem opadów. W efekcie, skumulowana suma opadu w skali całego kraju oscylowała w granicach dolnych 5% normy wieloletniej 1991-2020. Sytuację poprawił dopiero wyjątkowo wilgotny lipiec (z wyjątkami: niższe niż normalnie opady zarejestrowano na ziemi kłodzkiej, w Warszawie i Lublinie) oraz jesienne opady deszczu. W lipcu opady deszczu związane były z gwałtownymi burzami, którym oprócz intensywnych opadów towarzyszyły silne porywy wiatru i doprowadziły do licznych szkód zwłaszcza w Polsce południowo-wschodniej.

The post 2025 w Polsce: rok nowej normy klimatycznej appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

Wykres anomalii średniej globalnej temperatury oraz jej prognoza na rok 2026 według analizy brytyjskiego biura meteorologicznego Met Office.

Oś pozioma: czas (lata). Oś pionowa: anomalia średniej globalnej temperatury względem średniej z okresu 1850-1900 (stopnie Celsjusza).

Wykres przedstawia wyniki analiz danych instrumentalnych (średnia sześciu analiz używanych przez WMO: HadCRUT5, NOAAGlobalTemp v6, GISTEMP, Berkeley Earth, ERA5 i JRA-3Q) oraz prognozę systemu DePreSys3 na rok 2026 (1,46°C) wraz z przedziałem ufności (1,34 – 1,58°C). Wartość roku 2025 oparta jest o dane cząstkowe z miesięcy od stycznia do października. Kolorem łososiowym zaznaczono zakres od 1,4 do 1,5°C. Spodziewamy się, że większość, jeśli nie wszystkie lata w najbliższej przyszłości osiągnie wartość anomalii temperatury globalnej przekraczającą 1,4°C, a niedługo potem trwale przekroczymy próg 1,5°C.

Źródło: Met Office.

W ramach akcji „Wykres na dziś” publikujemy wykresy i inne wizualizacje dotyczące zagadnień związanych ze zmianą klimatu. Mamy nadzieję, że prezentowane przez nas dane stanowić będą punkt wyjścia do szerokiej i opartej na faktach dyskusji na temat globalnego ocieplenia oraz możliwości jego ograniczenia. Akcję prowadzimy we współpracy z Komitetem ds. Kryzysu Klimatycznego Polskiej Akademii Nauk.

Zobacz wszystkie wizualizacje.

Ten wpis sfinansowaliśmy ze środków finansowych pochodzących z 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych przekazanych Fundacji Edukacji Klimatycznej. Dziękujemy!

The post Jaka będzie średnia globalna temperatura w 2026 roku appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.

Wykres średnich miesięcznych anomalii temperatury globalnej od stycznia 1979 do listopada 2025 roku według reanalizy ERA5.

Oś pozioma: czas (lata). Oś pionowa: miesięczna anomalia globalna temperatury względem średniej dla tego samego miesiąca z okresu 1850-1900 (stopnie Celsjusza).

Oprócz długoterminowego trendu wzrostowego, związanego z antropogenicznym globalnym ociepleniem, doskonale widoczna jest też krótkoterminowa zmienność, przede wszystkim związana z oscylacją atmosferyczno-oceaniczną ENSO. Obecnie tropikalny Pacyfik pozostaje w fazie „chłodnej” (La Niña), choć relatywnie słabej. Pomimo tego, anomalie ostatnich dwóch miesięcy osiągnęły wartości bliskie 1,5 °C.

Na podstawie pomiarów z ostatnich 11 miesięcy prognozuje się, że rok 2025 będzie drugim lub trzecim najcieplejszym globalnie rokiem w historii obserwacji.

Źródło: Copernicus Climate Change Service (C3S), ECWMF.

W ramach akcji „Wykres na dziś” publikujemy wykresy i inne wizualizacje dotyczące zagadnień związanych ze zmianą klimatu. Mamy nadzieję, że prezentowane przez nas dane stanowić będą punkt wyjścia do szerokiej i opartej na faktach dyskusji na temat globalnego ocieplenia oraz możliwości jego ograniczenia. Akcję prowadzimy we współpracy z Komitetem ds. Kryzysu Klimatycznego Polskiej Akademii Nauk.

Zobacz wszystkie wizualizacje.

Ten wpis sfinansowaliśmy ze środków finansowych pochodzących z 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych przekazanych Fundacji Edukacji Klimatycznej. Dziękujemy!

The post Anomalie miesięczne temperatury globalnej od 1979 roku appeared first on Nauka o klimacie | naukaoklimacie.pl.