Mit: Nawet stopienie całego lodu na Ziemi nie podniesie poziomu morza

Topnienie lodu nie podnosi poziomu wody. Janusz Korwin Mikke.

Topnienie lodu pływającego nie powoduje zmiany poziomu wody. Natomiast zanik lodowców i lądolodów spoczywających na lądzie lub na dnie morskim – już tak. Spływająca z nich woda podnosi poziom oceanów. Stopnienie wszystkich ziemskich lądolodów, szczególnie Antarktydy i Grenlandii, podniosłoby średni poziom morza o około 70 metrów.

Jednym z następstw ocieplenia klimatu jest wzrost poziomu morza, powodowany przede wszystkim wzrostem objętości ocieplającej się wody w oceanach oraz topnieniem lądolodów i lodowców. To, że topniejący lód przyniesie wzrost poziomu morza, pozornie kłóci się z wyniesioną z lekcji fizyki wiedzą, że topnienie lodu nie wpływa na poziom wody.

Wiedza ta zakorzeniła się tak głęboko, że niektórzy politycy publicznie poddają w wątpliwość zagrożenie globalnym ociepleniem i wiarygodność naukowców (bo przecież nie chodzi o manipulowanie faktami w celu uzasadnienia swojego światopoglądu, prawda?).

Prawdą jest, że stopienie lodu pływającego nie zmieni poziomu wody. Gdyby największe lądolody: Antarktydy i Grenlandii były unoszącymi się swobodnie w wodzie wielkimi górami lodowymi, ich stopienie nie spowodowałoby wzrostu poziomu morza. Jednak spoczywają one na lądzie, przez co pochodząca z ich topnienia woda trafi do oceanów, zwiększając objętość tych ostatnich.

Warto zauważyć, że lodowiec czy lądolód nie musi stopnieć, żeby podnieść poziom morza. Wystarczy, że jego fragment zsunie się z lądu i zacznie pływać w oceanie, co każdy może łatwo sprawdzić, wrzucając kostkę lodu do naczynia wypełnionego po brzegi wodą.

Topografia Grenlandii

Ilustracja 1. Topografia Grenlandii. Tak wyglądałaby mapa fizyczna wyspy, gdyby znikł lądolód (mapa nie uwzględnia izostatycznego podnoszenia się terenu po stopieniu obciążającego obecnie wyspę lądolodu). Źródło.

Topografia Antarktydy

Ilustracja 2. Topografia Antarktydy. Tak wyglądałaby mapa fizyczna kontynentu, gdyby znikł lądolód (mapa nie uwzględnia izostatycznego podnoszenia się terenu po stopieniu obciążającego obecnie Antarktydę lądolodu). Źródło.

Prognozujący wzrost poziomu morza naukowcy doskonale wiedzą, że Grenlandia i Antarktyda nie są wielkimi górami lodowymi pływającymi w morzu i uwzględniają to w obliczeniach. Biorą też pod uwagę szereg innych czynników, jak zmiany pola grawitacyjnego po zmianie rozkładu masy na Ziemi po stopnieniu lądolodów, zmiany izostatyczne, zmiany prądów oceanicznych i in.

Wiemy, ze stopnienie lodowców Grenlandii podniosłoby poziom wody o 7 metrów, lodowców Antarktydy Zachodniej o 5 metrów, a całości lądolodu Antarktydy – o około 60 metrów.

Topografia Antarktydy po stopnieniu lądolodu

Ilustracja 3. Topografia Antarktydy po stopnieniu lądolodu. Tak wyglądałaby mapa fizyczna kontynentu, gdyby znikł lądolód oraz po uwzględnieniu izostatycznego podniesienia się terenu i wzrostu poziomu morza. Źródło.

O tym, jak zmieni się średni światowy poziom morza przy określonym wzroście średniej temperatury powierzchni Ziemi wiemy nie tylko na podstawie modeli, lecz również na podstawie zmian klimatu i poziomu morza w przeszłości.

W interglacjale eemskim, 120 tysięcy lat temu, średnia temperatura planety była o 1 stopień wyższa niż dziś. Jednocześnie poziom oceanów był wyższy o 6 metrów. Trzy miliony lat temu, w pliocenie, kiedy koncentracja dwutlenku węgla w atmosferze była zbliżona do obecnej, klimat Ziemi był cieplejszy o 1-2°C niż dziś. W tym czasie poziom wody był wyższy o 25–35 metrów. Taki też będzie ostateczny wzrost poziomu morza, jeśli stężenie CO2 w atmosferze utrzyma się przez długi czas na obecnym poziomie.

Co się stanie, kiedy wpuścimy do atmosfery więcej gazów cieplarnianych? W eocenie (34–56 mln lat temu), kiedy było cieplej o 4°C, na Ziemi w ogóle nie było lodu, a poziom oceanu był wyższy o 70 metrów.

Czytaj też:

Marcin Popkiewicz, konsultacja merytoryczna: prof. Szymon P. Malinowski

Opublikowano: 2014-05-12 20:44
Tagi

Antarktyka Grenlandia lodowce mit o klimacie poziom morza

Fundacja UW
Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień przeglądarki oznacza akceptację polityki cookies.